مرسی از نظرات خوبتون

من کم آپ میکنم شرمنده.....

man nemikham Shoharet besham....

:)) I won an iPhone. You will never believe it :O http://thecoolpics.com/mylottery.jpg <<

Khoshgel Tarin Pesare Donya

Naghashy Haye Vaghean Jaleb rooye dast

مدتی بود وبلاگمو آپ نکرده بودم

تصمیم گرفتم به وبلاگم برسم البته وقت چندانی ندارم

ولی تمام سعی خودمو میکنم

خوشحال میشم با نظراتتون منو راهنمایی کنید

Google Earth وارد خیابانها شد

با افزوده شدن ویژگی نمایش چشم‌انداز خیابانی در سرویس نقشه‌ی گوگل، كاربران اینترنتی آمریكایی می‌توانند از مرورگر وب خود به طور مجازی در اطراف شهر به گردش پرداخته و در خیابان‌ها قدم بزنند.

گوگل اعلام كرد كه امكان مشاهده‌ی نقشه‌ی خیابان‌های شهرهای مختلف آمریكا را فراهم كرده كه به كاربران وب، چشم‌اندازی با تصاویر 360 درجه‌ای از خیابان‌ها را در كنار نمای كلی از بالای شهرها كه پیش از این در Google Maps عرضه كرده بود، می‌دهد.

بنا بر اعلام گوگل، با عرضه‌ی ویژگی جدید در Google Maps، تصاویر خیابان برای نقشه‌های منطقه‌ی سانفرانسیسكو، نیویورك، لاس وگاس،‌ دنور و میامی ‌موجود بوده و به زودی در نقشه‌های مناطق دیگر نیز منظور می‌شوند.

به این ترتیب كاربران می‌توانند در سرویس Google Maps، از مرورگر وب خود به طور مجازی به گردش در خیابان‌های شهر پرداخته، رستوران‌ها و مراكز دیگر را چك كرده و حتی در ایستگاه اتوبوس و علامت خیابان‌ها برای تهیه‌ی نقشه‌ی سفر زوم كنند.

گوگل همچنین از طرح خود برای عرضه‌ی ابزار Mapplets خبر داد كه به طراحان نرم‌افزاری مستقل امكان ساخت برنامه‌های كوچكی را می‌دهند كه می‌توانند در كنار سرویس Google Maps به نمایش در‌آیند.

با كمك این ابزار می‌توان اطلاعات متنوعی را همچون اندازه‌گیری مسافت میان دو نقطه‌ی موجود در نقشه را نمایش داد.
برگرفته از : ایسنا

1920: نمایش نامه نویس چک اسلواکی Karl capek، کلمه ربات را در نمایش«‌ربات‌های جهانی روسیه» استفاده کرد این جمله از کلمه چکی « Robota» به معنی« کوشش ملال آور‌» آمده است.
1938: نخستین الگوی قابل برنامه‌ریزی که یک دستگاه سم‌پاشی بود، توسط دو آمریکایی به نام‌های Willard pollard و Harold Roselund برای شرکت devilbiss طراحی شد.
1942: ایزاک آسیموفRunaround را منتشر کرد و در آن قوانین سه‌گانه رباتیک را تعریف کرد.
1946: ظهور کامپیوتر: George Devol، با استفاده از ضبط مغناطیسی، یک دستگاه playback همه منظوره، برای کنترل ماشین به ثبت رساند. John Mauchly اولین کامپیوتر الکترونیکی (ENIAC) را در دانشگاه پنسیلوانیا ساخت. در MIT، اولین کامپیوتر دیجیتالی همه منظوره (Whirl wind) اولین مسئله خود را حل کرد.
1951: در فرانسه Reymond Goertz اولین بازوی مفصلی کنترل از راه دور را برای انجام مأموریت هسته‌ای طراحی کرد. طراحی آن مبتنی بر کلیه روابط متقابل مکانیکی بین بازوی اصلی و فرعی با استفاده از روش متداول تسمه و قرقره بود که نمونه‌هایی برگرفته از این طرح هنوز هم در مواردی که نیاز به لمس نمونه‌های کوچک هسته‌ای است، دیده می‌شود.
1954: George Devol اولین ربات قابل برنامه‌ریزی را طراحی و عبارت جهانی اتوماسیون را ابداع کرد. این امر زمینه‌ای برای نام‌گذاری این شرکت به Unimation در آینده شد.
1959: Marvin Minsky و John McCarthy آزمایشگاه هوش مصنوعی را در MIT بنا نهادند.
1960: Unimation توسط شرکت Coudoc خریداری شد و توسعه سیستم ربات‌های آن آغاز گردید. کارخانجات ساخت تراشه مانند AMF پس از آن شناخته شدند و اولین ربات استوانه ای شکل به نام Versatran که توسط Harry Johnson&Veljkomilen kovic طراحی شده بود، فروش رفت.
1962: جنرال موتورز اولین ربات صنعتی را از Unimation خریداری کرد و آن را در خط تولید خود قرار داد.
1963: John Mccarthy آزمایشگاه هوش مصنوعی دیگری از دانشگاه استنفورد بنا کرد.
1964: آزمایشگاه‌های تحقیقاتی هوش مصنوعی در M.I.T ،مؤسسات تحقیقاتی استنفورد (SRI)، دانشگاه‌ استنفورد و دانشگاه ادین برگ گشایش یافت.
1964: رباتیک C&D پایه گذاری شد.
1965: دانشگاه Carnegie Mellon مؤسسه رباتیک خود را تأسیس کرد.
1965: حرکت یکنواخت ( Homogeneous Trans formation) در شناخت نحوه حرکات ربات به کار رفت. این روش امروزه به عنوان نظریه اسامی رباتیک وجود دارد.
1965: ژاپن ربات Verstran ( نخستین رباتی که به ژاپن وارد شد) را از AMF خریداری کرد.
1968: کاوازاکی مجوز طراحی ربات‌های هیدرولیک را از Unimation گرفت و تولید آن را در ژاپن آغاز کرد.
1968: SRI،Shakey (یک ربات سیار با قابلیت بینایی و کنترل با یک کامپیوتر به اندازه یک اتاق) را ساخت.
1970: پروفسور victor sheinman از دانشگاه استنفورد بازوی استاندارد را طراحی کرد. ساختار ترکیب حرکتی او هنوز هم به بازوی استاندارد معروف است.
1973: Cincinnate Milacron اولین مینی کامپیوتر قابل استفاده تجاری که با رباتهای صنعتی کنترل می شد(T3) را عرضه کرد. ( طراحی توسطRichard Hohn )
1974: پروفسور Victor Scheinman، سازنده بازوی استاندارد، Inc Vicarm را جهت فروش یک نسخه برای کاربردهای صنعتی ساخت. بازوی جدید با یک مینی کامپیوتر کنترل می‌شد.
1976: Vicarm Inc در کاوشگر فضایی وایکینگ 1و2 استفاده شد. یک میکرو کامپیوتر هم در طراحی vicarm به کار رفت.
1977: یک شرکت ربات اروپایی (ASEA)، دو اندازه از ربات‌های قدرتمند الکتریکی صنعتی را عرضه کرد که هر دو ربات از یک کنترلر میکرو کامپیوتر برای برنامه ریزی عملکرد خود استفاده می‌کردند.
1977: Inc, Unimation vicarm را فروخت.
1978: unimation با استفاده از تکنولوژی Vicarm ‌ ( puma) ماشین قابل برنامه‌ریزی برای مونتاژ( puma) را توسعه داد . امروزه همچنان می‌توان puma را در بسیاری از آزمایشگاه‌های تحقیقاتی یافت.
1978: ماشین خودکار Brooks تولید شد.
1978: IBM و SANKYO ربات با بازوی انتخاب کننده، جمع کننده و مفصلی (SCARA) که در دانشگاه Yamanashi ژاپن برنامه‌ریزی و تولید شده بود، را فروختند.
1980: Cognex تولید شد.
1981: گروه ربات‌های CRS عرضه شد.
1982: Fanuc از ژاپن و جنرال موتورز درGM Fanuc برای فروش ربات در شمال آمریکا قرار داد بستند.
1983: تکنولوژی Adept عرضه شد.
1984: Joseph Engelberger ایجاد تغییرات در رباتیک را آغاز کرد و پس از آن نام ربات‌های کمکی (Helpmate) به ربات‌های خدماتی توسعه یافته (developed service Robots) تغییر یافت.
1986: با خاتمه یافتن مجوز ساخت Unimation، کاوازاکی خط تولید ربات‌های الکتریکی خود را توسعه داد.
1988: گروه Staubli، Unimation را از Westing house خرید.
1989: تکنولوژی Sensable عرضه شد.
1994: یک ربات متحرک شش پا از مؤسسه رباتیک CMUیک آتشفشان در آلاسکا را برای نمونه‌برداری از گازهای آتشفشانی کاوش کرد.
1997: ربات راه‌یاب مریخ ناسا از زمانی‌که ربات وارد مریخ شد تصاویری از جهان را ضبط و ربات سیار Sojourner تصاویری از سفرهایش به سیاره‌های دور را ارسال کرد.
1998: Honda نمونه ای از p3 (هشتمین نمونه در پروژه طراحی شبیه انسان ) که در 1986 آغاز شده بود را عرضه کرد.
2000: Honda نمونه آسیمو نسل بعدی از سری ربات‌های شبیه انسان را عرضه کرد.
2000: Sony از ربات شبیه انسان خود که لقب SDR ( Sony Dream Robots) را گرفت، پرده برداری کرد.
2001: Sony دومین نسل از ربات‌های سگ Aibo را عرضه کرد.
2001: سیستم کنترل از راه دور ایستگاه فضایی(SSRMS ) توسط مؤسسه رباتیک MD در کانادا ساخته و با موفقیت به مدار پرتاب شد و عملیات تکمیل ایستگاه فضایی بین‌المللی را آغاز کرد.

اعتياد به اينترنت

اعتياد به مواد مخدر و سيگار محدود نمى شود. در جهان انسان هاى بسيارى وجود دارند كه به تلويزيون و اينترنت معتادند، عده اى به قمار و عده اى به بازى هاى كامپيوترى. عده اى به كتاب خواندن معتاد شده اند وعده اى ديگر به كارشان. اعتياد به اين پديده ها، معمولاً ريشه در فرار از زندگى اجتماعى دارد. اين هفته نگاهى به مسأله «اعتياد اينترنتى» مى اندازيم و هفته هاى بعد انواع ديگر اعتيادهاى اجتماعى را مورد بررسى قرار مى دهيم.

آيا تا به حال خانواده تان به شما گفته اند كه زياد پشت كامپيوتر مى نشينيد؟ آيا دوستانتان به شما تذكر داده اند كه غير اجتماعى و حساس شده ايد؟ آيا تا به حال تا ساعت سه صبح بيدار مانده ايد تا در سايت هاى اينترنت بچرخيد و موسيقى و پس زمينه دانلود كنيد؟ آيا غذايتان را پشت كامپيوتر مى خوريد و فقط وقتى از اينترنت بيرون مى آييد كه اعتبار كارت تان تمام شده باشد؟ اگر جوابتان مثبت است بايد بگويم شما هم يكى از ميليون ها نفرى هستيد كه در جهان به صفحه كامپيوتر و اينترنت معتادند.
«اعتياد به اينترنت» (IAD) پديده بسيار جديدى است كه هنوز بسيارى با آن كنار نيامده اند. عده اى معتقدند نمى توان علاقه عده اى به وبگردى را با اعتياد به مواد مخدر، الكل و ياحتى سيگار مقايسه كرد. اصطلاح «اعتياد به اينترنت» كمتر از ده سال است كه ميان روانشناس ها و كلينيك هاى درمانى رايج شده و بسيارى از متخصصان اعتياد هنوز بر سر آن اختلاف نظر دارند. در جامعه هم اين تصور عمومى وجود دارد كه مردم، خود خواسته پاى كامپيوتر يا اينترنت مى نشينند، در حاليكه اعتياد به مواد مخدر يا امثال آن، چندان به اراده و خواست مربوط نمى شود.
با اين همه تحقيقات گسترده اى كه روى كاربران اينترنتى صورت گرفت، به روشنى نشان داد بسيارى از آنها به اينترنت معتادند. در تحقيقى كه دانشگاه پيتسبورگ بر روى ۳۶۰ كاربر اينترنتى انجام داد، معلوم شد كسانى كه به چت روم ها، وبگردى و ايميل وابسته شده اند به علايمى شبيه الكلى ها يا معتادان به مواد مخدر دچارند. بسيارى از آنها از بى خوابى رنج مى برند. اما نمى توانند از كامپيوتر خود دل بكنند، آن ها هميشه خسته هستند. روابط شان با اطرافيان و جامعه به حداقل رسيده و هنگامى كه از اينترنت بيرون مى آيند حالتى عصبى دارند. مهمترين ويژگى معتادان به اينترنت دروغگويى آنها است. آنها مدام به اطرافيان خود اينگونه وانمود مى كنند كه در اينترنت، كار مهمى دارند.
در واقع اينترنت نيز مانند الكل و قمار، فضايى است براى گريختن از دنياى واقعى. معتادان به اينترنت حداقل ۶۰ ساعت در هفته در چت روم ها و سايت هاى بازى وقت مى گذرانند. بعد از اين دو، ايميل و سايت هاى خبرى بيشترين كاربران را به خود جلب مى كند. اما زمان معيار درستى براى سنجش اعتياد به اينترنت نيست. بسيارى از آدم ها بيشتر از ۶۰ ساعت در هفته پاى اينترنت مى نشينند چرا كه كار آنها به نوعى به اين دنيا وابسته است.
مسلماً نمى شود آنها را جزو معتادان به اينترنت به حساب آورد. براى تشخيص معتادان اينترنتى از ديگران بايد رفتار آنها را مورد ارزيابى قرار داد و ديد آنها در اينترنت چه كار مى كنند. مثلاً معتادان اينترنتى هميشه كنترل زمان را از دست مى دهند و وقتى پا به دنياى وب مى گذارند، كاملاً با دنياى بيرون قطع رابطه مى كنند. بيشترين معتادان به اينترنت پسران جوان و زنان ميانسال هستند. بسيارى از جوان ها تا صبح در اينترنت وقت مى گذرانند بى آنكه متوجه باشند تكاليف درسى آنها نانوشته باقى مانده. زنان بسيارى هم وقتى براى وقت كشى وارد اينترنت مى شوند ، ديگر فراموش مى كنند براى بچه هايشان غذا بپزند يا براى همسرشان وقت دكتر بگيرند. معمولاً كاربران معتاد خود متوجه نتايج مخرب وبگردى هاى طولانى خود نمى شوند. آنها نه تنها اطرافيان، بلكه خودشان را هم ناديده مى گيرند. دوسال پيش بود كه خبر مرگ يك جوان چينى بعد از نشستن سه روز بى وقفه پشت كامپيوتر همه را تكان داد. يا سال گذشته ماجراى پدرى كه بچه خود را در وان حمام گذاشت و تا پر شدن وان به سراغ ايميل هايش رفت و بچه خود را فراموش كرد. ماجراى مرگ اين پسر كوچك يا آن جوان چينى روانشناس ها و بسيارى از مردم جهان را متوجه اين مسأله كرد كه در آستانه قرن بيست و يكم، نا بهنجارى جديدى در جوامع سر بر آورده كه بايد به دقت آن را مورد بررسى قرار داد.
در تحقيقى كه سال ۲۰۰۰ بر روى هجده هزار كاربر اينترنتى در آمريكا و كانادا صورت گرفت معلوم شد تنها ۵.7 درصد مردم براى استفاده معين و از پيش تعيين شده وارد اينترنت مى شوند. علاوه بر اين در اين تحقيق معلوم شد كه بيشترين درگيرى جوانان و خانواده هايشان، بر سر هزينه تلفن و اتصال به اينترنت است. بسيارى از جوان ها مى گفتند هيچ وقت نتوانسته اند با دل سير از پاى كامپيوتر بلند شوند. هميشه يا خانواده شان به تلفن احتياج داشته اند يا اعتبار كارت شان تمام شده. نكته مهم اينجاست كه معتادان اينترنتى، حتى هنگامى كه از اينترنت بيرون مى آيند هم تبديل به شهروندانى عادى نمى شوند. آنها مدام در فكر سايت هايى هستند كه به تازگى ديده اند و هزاران سايتى كه بايد ببينند.
نيكولاس مى گويد: «من هر وقت از مدرسه به خانه مى آمدم بايد بلافاصله به اينترنت متصل مى شدم... مى ترسيدم از چيزى عقب بمانم... در تابستان، خوابم به هم ريخته بود و حسابى لاغر شده بودم.» خانواده نيكولاس او را پيش يك روانپزشك بردند و نيكولاس پس از مصرف قرص هاى ضد افسردگى و مسافرتى دو هفته اى به تركيه، توانست تمايل كشنده خود به اينترنت را كنترل كند.
اما دكتر فريس در كتاب خود با عنوان «اعتياد به اينترنت و راه هاى مقابله با آن» از دخترى ۱۷ ساله حرف مى زند كه از علايم اعتياد به اينترنت رنج مى برد. فريس مى گويد وقتى او را به مركز ترك اعتياد آوردند، آن قدر عصبى بود كه صندلى ها را به اين سو و آن سو پرتاب مى كرد.
اعتياد به اينترنت، مانند هر اعتياد ديگرى مى تواند به نابودى زندگى اجتماعى، تحصيلى و حتى مالى انسان ها بينجامد. بسيارى براى مبارزه با اين كشش مقاومت ناپذير، مودم هاى خود را خرد كرده اند و چند ماهى با دنياى جذاب اينترنت خداحافظى كرده اند. با اين حال چه كسى مى تواند بيشتر از يك هفته در برابر جذبه سايت هاى رنگ رنگ اينترنت ، مقاومت كند.

* ايميل‌هاي قديمي را پاك كنيد، ايميل‌هايي كه به خصوص با فايل‌ها پيوست شده (عكس، فيلم و فايل‌هاي موسيقي) ارسال شده‌اند، سرعت و قدرت كامپيوتر را كاهش مي‌دهند. به همين دليل، تمام ايميل‌هاي خود را به طور كامل بررسي كنيد و آنهايي را كه ديگر احتياج نداريد، پاك كنيد.

*عكس زمينه را غير فعال كنيد،اين عكس‌ها با وجود همه جذابيتي كه دارند، قدرت و سرعت كامپيوتر را كم مي‌كنند. بنابراين بهتر است كه عكس پيش زمينه را برداريد،براي اين كار با كليك راست ماوس بر روي صفحه دسك تاپ، "پراپرتيز" را انتخاب كنيد و در قسمت "بك گراند"، دستور ‪ NOne‬را انتخاب كنيد.

*فايل‌هاي موقت و آدرس اينترنت موجود در حافظه موقت را پاك كنيد، در حالي كه در اينترنت مشغول جستجو هستيد، ‪ Browser‬كپ سايت‌هاي بازديد شده را بر روي هارد قرار مي‌دهد. اين كار، عمل جستجو را تسريع مي‌كند، اما به تدريج مقدار زيادي اطلاعات جمع مي‌شود كه سرعت كامپيوتر را كم مي‌كند. بنابراين بهتر است كه اين فايل‌ها را پاك كنيد، در ‪ ،Browser‬از منو صفحه، ‪ Tools‬و سپس ‪ Internet Option‬را انتخاب كنيد و آنگاه بر روي ‪ Delete Cookies, Delete Files‬كليك كنيد.
كاهش ظرفيت فايل‌ها و آدرس‌هاي اينترنت كه در كامپيوتر ذخيره مي‌شوند نيز يكي ديگر از كارهايي است كه مي‌تواند سبب حفظ ويندوز شود.

*پاك كردن هر روز فايل‌هاي موقت و آدرس‌هاي اينترنت، خسته‌كننده است، شما مي توايند ‪ Cashe‬خود را طوري تنظيم كنيد كه فقط اطلاعات كم را بتوانيد ذخيره كنيد.
براي اين كار در ‪ Tools ،Browser‬و سپس ‪ Internet Option‬را انتخاب كنيد، در پنجره باز شده روي ‪ Setting‬كليك كنيد، در آنجا قسمت ‪to use‬ ‪ Amount of disk space‬را برابر مقدار ‪ ۱MB‬تنظيم كنيد.

*به روز كردن ويندوز نيز يكي ديگر از اين راهكارهاست، شركت مايكروسافت به طور مرتب نسخه‌هاي ‪ update‬ويندوز خود را براي كاربرانش ارايه مي‌دهد، در نتيجه قادر خواهيد بود كه درايوها و فايل‌هاي جديد را به صورت رايگان دانلوود كنيد. از منواستارت قسمت ‪ Windows update‬را انتخاب كنيد، با اين كار ويندوز نصب شده بر روي كامپيوتر شما ‪ update‬خواهد شد.

*براي اينكه متن اينترنت اكسپلورر را در نوار بالا تغيير دهيم، بايد به منوي شروع برويد، بر روي ‪ Run‬كليك كنيد، بنويسيد ‪ ،Regedit‬و بر روي ‪Ok‬ فشار دهيد.
حالا به اين صورت به قسمت مورد نظر برويد، ‪HKEYCURRENTUSER--(( Software--((MicrosoftInternet Expliorer--((Main‬ سپس مقدار ‪ Windows Title‬را به مقدار مورد علاقه خود تغيير دهيد

Visual Basicيك زبان برنامه نويسي قوي و ابزاري است كه ضمن سادگي و سهولت فراگيري داراي توانائيهاي فوق‌العاده‌اي مي‌باشد كه به برنامه نويسان امكان نوشتن هر سيستمي را خواهد داد.

اين زبان يكي از سريعترين و سهل‌ترين ابزارهاي موجود جهت ايجاد برنامه‌هاي كاربردي تحت اين سيستم عامل WINDOWS مي‌باشد كه توسط شركت MICROSOFT تهيه شده است.

فراگيري اين زبان فقط محدود به استفاده در زبان برنامه نويسي Visual Basic نبوده بلكه بسياري از برنامه‌هاي كاربردي موجود تحت سيستم عامل WINDOWS از قبيل Microsoft Excel و Microsoft Access نيز از همين زبان استفاده مي‌نمايند. همچنين برنامه نويسي در محيط WEB نيز براي كساني كه با اين زبان آشنايي داشته باشند بسيار ساده مي‌باشد زيرا دستورات اين زبان جهت نوشتن برنامه‌هاي مذكور تحت عنوان VB script كه كاملاً‌مشابه دستورالعملهاي VB است بكار گرفته است.

محيط كاري و فضايي كه توسط V.B براي برنامه نويسان بوجود مي‌آيد محيط توسعه‌اي مجتمع شده يا Integrated Development Environment نام دارد كه به اختصار IDE گفته مي‌شود زيرا اين محيط به طور يكپارچه در بر گيرنده توابع مختلف زيادي است كه هر يك جهت كاربرد در موارد گوناگوني نظير طراحي، كد كردن، ترجمه برنامه و رفع اشكال احتمالي استفاده مي‌شوند.

براي اجراي برنامه V.B و بهره گيري از آن مي‌توانيد مراحل زير را انجام دهيد:

1ـ دكمه Start را در برنامه Windows انتخاب نماييد.

2ـ در منوي نمايش داده شده Program را انتخاب كنيد.

3ـ در منوي جديد برنامه Windows Basic راانتخاب كرده وبا فعال شدن آن فايل اجرايي (Executable) مربوط به Visual Basic را انتخاب نماييد و سپس بر روي آن دوبار پياپي كليد سمت چپ موس را فشار دهيد.

پس از مدت كوتاهي شما برنامه رابط تشريح شده فوق را ملاحظه مي‌كنيد.

صفحه ارتباط كاربران IDE و ايجاد پروژه جديد

ايجاد يك برنامه كاربردي

اولين قدم براي بوجود آوردن يك برنامه كاربردي توسط زبان V.B ايجاد يك فرم رابط جهت برقراري ارتباط بين كاربر و كامپيوتر مي‌باشد كه توسط آن كاربران نيازها و عمليات دلخواه خود را انتخاب و دستور اجراي آن را به كامپيوتر مي‌دهند. اين فرم رابط كه با اجراي برنامه نمايان مي‌شود، اساسي‌ترين و اولين بخش از برنامه است كه مربوط به قسمت Visual part سيستم مي‌باشد.

فرمها (Format) و كنترلها (Controls) اساسي‌ترين بخش بوجود آورنده اين ارتباط بوده و شما با استفاده از آنها قادر به ساختن برنامه كاربردي خود مي‌باشيد.توسط فرمها در برنامه‌هاي كاربردي چگونگي نمايش صفحات رابط و ويژگيهاي آنها بر روي كامپيوتر تعريف مي‌گردد. اين ويژگي شامل پاسخ گويي مناسب eventهاي ايجاد شده توسط كاربران درهنگام ورود اطلاعات و يا انتخاب عمليات توسط آنها مي‌باشد.

بدين ترتيب با استفاده از دستورالعملهاي زبان V.B مي‌توان ويژگيهاي فرمهاي رابط را به صورت مناسب تنظيم نمود و كليه نيازمنديهاي مربوط به سيستم را بر روي صفحات رابط در قالب فرمهاي مناسب نمايش داد. يكي از مهم‌ترين ابزاري كه در فرمها وجود دارد كنترلها (Controls) مي‌باشند كه داراي انواع مختلف بوده و بر يك داراي ويژگيهاي مختص به خود مي‌باشند. توسط كنترلها مي‌توان پاسخ مناسب براي وقايع (events) خاصي را كه بوجود مي‌آيند فراهم نمود.

به عنوان مثال توسط آنها مي‌توان شرايط لازم به منظور دريافت اطلاعات از كاربران، نمايش اطلاعات و متنهاي لازم بر روي فرمها و يا امكان دسترسي و اجراي برنامه‌هاي ديگر را كه بايد براي پردازش اطلاعات فعال شوند را مهيا نمود. بنابراين هر يك از فرمها و كنترلها شامل يكسري ويژگي (Property)، روش (method) و كنترل وقايع (events) مي‌باشند.

با توجه به مطالب فوق مي‌توان دريافت كه مهم‌ترين عامل در ايجاد فرمها عبارتند از:(خصايص)، Methods روشها)‌و Events وقايع.

طراحي فرم

به منظور ايجاد يك فرم ابتدا برنامه V.B را در شاخه‌آي كه قبلاً آن را نصب كرده‌ايد اجرا نماييد. با اجراي آن به طور اتوماتيك يك پروژه جديد براي تهيه برنامه كاربردي مورد نظر باز مي‌شود (توجه داشته باشيد كه هر برنامه كاربردي تحت عنوان يك پروژه قراردارد) .سپس Icon مربوط به Standard.EXE را انتخاب نماييد. بدين ترتيب به طور اتوماتيك يك پروژه به نام Project براي شما ايجاد و رابط طراحي فرم آماده دريافت اطلاعات از شما مي‌باشد. (

در هر پروژه اولين فرم ايجاد شده به طور اتوماتيك fram1 نامگذاري مي‌شود و فرمهاي بعدي به ترتيب fram2 و .... نامگذاري مي‌شوند. البته شما قادر خواهيد بود كه اسامي فرمهاي ايجاد شده را به دلخواه خود تعيين و از اسامي پيش فرض سيستم استفاده نكنيد.

هر فرم داراي Property، Method ‌و Eventهاي خود مي‌باشد و توسط آنها شما مي‌توانيد چگونگي ظهور و نوع رفتار آن را در قبال عملياتي كه توسط كاربر انجام مي‌شود را كنترل و هدايت نمايد.

اولين قدم در طراحي و ايجاد يك فرم تنظيم ويژگيهاي (property) آن مي‌باشد. شما مي‌توانيد با استفاده از ابزارهاي طراحي مانند آنچه در قبل گفته شد هنگام طراحي (Designtime) و يا با دستورات برنامه نويسي در هنگام اجرا (Run time) آنها را تنظيم نماييد.

پنجره ايجاد فرم جديد

بسياري از Property هاي موجود در فرم، اثر مستقيم در نحوه نمايش در زمان اجرا دارند. يكسري از مهم‌ترين Propertyها و نحوه عملكرد آنها بشرح ذيل مي‌باشد:

نام فرم توسط آن تعيين شده و در هنگام اجراي برنامه و نمايش فرم در خط اول بالاي آن (Titlebar) نشان داده مي‌شود.

تعيين كننده اين است كه درهنگام حداقل نمودن اندازه فرم نشان داده مي‌شود.

تعيين كننده اين است كه آيا امكان كوچك و بزرگ كردن فرم وجود داشته باشد يا نه.

تعيين كننده رفتار فرم هنگام تغيير اندازه آن زمان نمايش فرم مي‌باشد.

مشخص كننده اندازه اوليه فرم در هنگام نمايش آن است.

مشخص كننده محل شروع نمايش فرم بر روي صفحه نمايش كامپيوتر نسبت به گوشه سمت چپ و بالاي آن است.

مشخص كننده اينكه در هنگام شروع نمايش فرم اندازه آن طبيعي، حداقل و يا حداكثر باشد.

براي تخصيص نام به فرم بكار مي رود تا با استفاده از آن بتوان هنگام نوشتن برنامه (Coding) به فرم مراجعه نمود.

اگر هنگام طراحي نياز به اطلاعات بيشتري در ارتباط با Propertyها داشته باشيد مي‌توانيد با انتخاب آن و زدن كليد F1 اطلاعات مورد نياز را مشاهده نماييد. به منظور مشاهده پنجره Property، هنگامي كه در مرحله طراحي هستيد و فرم شما بر روي صفحه است مي‌توانيد با زدن كليد F4 و يا انتخاب View از منوي بالاي پنجره نمايش داده و انتخاب Properties Window آن را فعال نماييد.

فرمها مي‌توانند به Eventها پاسخ داده و بدين منظور يكي از Method ‌هاي مجاز خود را اجرا نماييد. يك فرم در زمان اجرا هنگامي كه اندازه‌اش توسط موس تغيير يابد و با اينكه با سؤال و جواب از كاربر اندازه‌هاي آن تعيين شود مي‌تواند به Event مربوط تغيير اندازه پاسخ دهد. همچنين هر گاه يكي از فرمهاي برنامه فعال گردد يعني در اصل Activate Event رخ داده كه در اين هنگام دستورات تعيين شده براي آن حالت اجرا مي‌گردد. ديگر اينكه اگر در زمان نمايش يك فرم،‌فرم ديگري انتخاب و نمايش داده شود فرم قبلي غير فعال مي‌گردد و در اين صورت يعني يك Deactive Event رخ مي‌دهد،

كه اگر براي آن دستوراتي مشخص كرده باشيم آن دستورات اجرا مي‌گردند و به Event مربوطه پاسخ مي‌دهد.

در اصل Eventها آسانترين روش براي كنترل رفتار فرمها براي پاسخ به وقايع مختلفي هستند كه توسط برنامه و يا كاربر بوجود مي‌آيند.

بعد از اينكه فرم دلخواه خود را طراحي نموديد اكنون موقع آن است كه بتوانيد با استفاده از آن عمليات مورد نياز را انجام دهيد. بدين منظور يكي از ساده ترين راه استفاده از دكمه‌هاي Button عملياتي است كه در روي فرمها ايجاد مي‌كنيد. اين دكمه‌ها را Command Button گويند. شما مي‌توانيد از Command Button هاي موجود در V.B استفاده كرده و يا اينكه دكمه مورد نظر خود را طراحي كنيد. بدين ترتيب كه پس از ايجاد آن، شكل مورد نظر خود را بر روي آن قرار دهيد. بعد از قرار دادن Command Button شما قادر خواهيد بود تا كليه دستوراتي را كه مي‌خواهيد با انتخاب آن كليد انجام شود را در Event مربوط به Click بنويسيد.

زيرا Command Button يك Object است و داراي Property و Event مي‌باشد.

پس از نوشتن دستورالعملهاي مربوطه با اجراي برنامه به محض انتخاب آن كليد، دستورات اجرا مي‌گردند. به منظور فعال كردن Command Button مي‌توانيد به يكي از روشهاي زير عمل نماييد:

1 نشانگر موس را بر روي آن برده و يكبار فشار دهيد.

2 با زدن كليد TAB مكان نما را بر روي آن برده و كليد Space bar را فشرده و يا كليد Enter را بزنيد.

3 كليد ALT را نگه داشته و حرفي را كه به صورت Underline بر روي آن كليد نوشته شده است بزنيد.

4 توسط دستورات برنامه مقدار Value مربوط به Property آن را را True كنيد.

5 به عنوان مثال اگر نام آن كليد را Cmdclose در نظر گرفته باشيد به صورت زير عمل نماييد:

5 توسط فعال كردن Click Event مربوط به Button در برنامه به وسيله صدا زدن آن به شكل زير:

Cmdclose_Click

امكان نمايش و ورود متن

به منظور نمايش و يا ورود اطلاعات دو Object به نامهاي Lable و Text box در زبان V.B وجود دارد. Labelها براي نمايش اطلاعات بر روي فرم استفاده شده و مقاديري كه توسط آنها نمايان مي‌گردند غير قابل تغيير توسط كاربران مي‌باشد.

Text box به منظور امكان ورود اطلاعات توسط كاربران بوده و اطلاعات آنها قابل تغيير مي‌باشد.

از جمله موارد كاربرد اين Object مواقعي است كه كاربران بخواهند اطلاعاتي نظير نام و نام خانوادگي، اسم رمز و ... را وارد نمايند.

از Label زماني استفاده مي‌شود كه بخواهند كاربران را در هنگام ورود اطلاعات راهنمايي كنند. مثلاً قبل از هر Text box يك Label كه تعيين كننده نوع اطلاعاتي كه بايد در آن وارد شود را قرار مي‌دهند.

Label داراي Property هاي مهم مختلفي مانند Backcolor براي تعيين رنگ زمينه، Forcolor براي تعيين رنگ نوشته، Font به منظور تعيين نوع و شكل حروف نمايش دهنده اطلاعا ت آن و ...

همچنين دو ويژگي مهم به نام Autosize و Wordwrap مي‌باشد. اين دو Property براي تنظيم اندازه Label بر حسب مقدار اطلاعات نوشته شده در آن مي‌باشد كه در اولي هر چه متن تعيين شده بيشتر باشد Label به صورت افقي بزرگ شده و كليه اطلاعات در يك خط نمايش داده مي‌شود.

Property دوم براي زماني است كه اگر اطلاعات تعيين شده براي نمايش در Label بيش از اندازه آن در هنگام طراحي باشد، به صورت عمودي بزرگ شده و اطلاعات در چندين خط نمايان مي‌گردند.

در Text box نيز دو Property مهم به نامهاي ScrollBars و MultiLine وجود دارد كه وقتي هر دو را تنظيم كنيد قادر خواهيد بود بيش از يك خط را در Text box وارد نموده و به مقدار دلخواه خطوط قبلي و بعدي را مشاهده نماييد.

را مشاهده مي‌كنيد اولين قسمت اين عبارت نام پروژه يعني Project1مي‌باشد.بخش دوم آن نام زبان برنامه‌نويسي كه در اينجا Microsoft Visual Basic است قرار دارد و در آخرين قسمت آن واژه [design] كه نشاندهنده حالت طراحي است قرار دارد

در زير خط Title Bar يعني خط دوم Menu bar شامل يك منو كه داراي يكسري واژه مي‌باشد قرار دارد. با استفاده از اين قسمت كاربران قادر به انتخاب منوي مورد نظر و انجام فعاليت دلخواه خود مي‌باشند.

در خط سوم يك Tool Bar كه شامل يكسري Icon قرار دارد و با انتخاب هر يك از آنها توسط موس عمل بخصوصي انجام مي‌گيرد. با نگه داشتن نشانگر موس بر روي هر يك از Iconها بدون فشردن كليد سمت چپ آن شرحي در رابطه با عملياتي كه توسط آن Icon در صورت انتخاب انجام مي‌گيرد آورده مي‌شود.

اين پنجره كه معمولاً در سمت راست صفحه نمايشگر كامپيوتر قرار دارد شامل واژه Project و در مقابل آن نام پروژه كاربر مي‌باشد. مثلاً‌(Project1) Project، اين پنجره بطور ساخت يافته اجزاي اصلي تشكيل دهنده يك پروژه را نشان مي‌دهد. در بالاترين نام پروژه و تحت آن يك فهرست به نام Forms وجود دارد كه در زير آن اسامي كليه فرمهاي موجود در اين پروژه نمايش داده مي‌شود.

با اين پنجره شما قادر خواهيد بود Property كليه Objectهايي كه در برنامه كاربردي خود استفاده كرده‌ايد را نشاهده و يا تغيير دهيد.

نحوه نمايش اطلاعات به دو صورت ترتيب حروف الفبايي (Alphabetic) و يا دسته بندي هر يك از آنها تحت گروههاي خاص و طبقه بندي شده (Categorized) ميسر مي‌باشد.

در اين پنجره برنامه نويس قادر به طراحي و ايجاد فرمهاي مورد نظر و قرار دادن Objectهاي لازم در آن خواهد بود.

يا اين پنجره شما قادر به مشاهده و مقايسه اندازه فرمي كه طراحي كرده‌ايد نسبت به صفحه نمايش كامپيوتر و نيز محل قرار گرفتن آن پس از اجراي برنامه خواهيد بود. همچنين با استفاده از موس در اين پنجره قادر به جابجايي فرم در روي آن مي‌باشيد و بدين ترتيب محل دلخواه قرار گرفتن فرم را در هنگام اجراي برنامه تعيين مي‌نماييد.

اين پنجره شامل مجموعهاي از كنترلهايي است كه امكان استفاده از آنها در روي فرم طراحي شده وجود دارد. با انتخاب هر يك از اين Controlها توسط موس شما به سادگي قادر به قرار دادن ان در روي فرم خود مي‌باشيد. به عنوان مثال مي‌توانيد كنترل مربوط به Text Box را كه كاربران توسط آن قادر به ورود اطلاعات مي‌باشند را در فرم قرار دهيد و يا يك Command button را انتخاب و آن را در روي فرم خود قرار دهيد.

توسط اين پنجره شما قادر به نوشتن دستورات برنامه خود كه خواهان اجراي آن هستيد مي‌باشيد. اين پنجره به روشهاي مختلفي فعال مي‌گردد. اولين روش در هنگامي كه فرم باز است Object مورد نظر را انتخاب كرده و كليد سمت چپ موس را دوبار پياپي فشار دهيد بدين ترتيب پنجره مربوطه باز مي‌شود.

روش دوم اينكه در Menu bar واژه View را انتخاب كرده و سپس واژه Code را انتخاب كنبد.

روش سوم اينكه فرم يا قسمت مورد نظر را در پنچره Project Explorer انتخاب نماييد و سپس كليد سمت راست موس را فشرده آنگاه از روي موس ظاهر شده View code را انتخاب كنيد.

با نمايان شدن پنجره Code شما قادر به ورود دستورالعملهاي لازم خواهيد بود. بالاي اين پنجره دو List box وجود دارد كه در پنجره سمت چپ نام Object ي كه مي‌خواهيد دستورات لازم را براي آن بنويسيد را قرار مي‌دهيد (بطور پيش فرض نام Object انتخاب شده در فرم قرار دارد) و در دومي نام Eventي كه مي‌خواهيد در هنگام وقوع آن دستورات نوشته شده شما اجرا شوند را قرار مي‌دهيد.

همانطور كه مي‌دانيد يكي از كارهاي اساسي هنگام تهيه يك پروژه ذخيره كارهايي است كه تاكنون انجام داده‌ايد با انجام اين كار شما برنامه خود را در مقابل خاموش شدن ناگهاني كامپيوتر ايمن مي‌سازيد.

در V.B اگر بخواهيد بدون ذخيره كردن برنامه از آن خارج شويد از شما سؤال مي‌شود كه ايا اطلاعات ذخيره شود يا نه. همچنين شما قادر خواهيد بود تا با انتخاب واژه File از Menu bar و سپس انتخاب Save project اطلاعات خود را ذخيره نماييد.

پس از انتخاب Save project برنامه به صورت پيش فرض نام ديسك و فهرستي كه پروژه شما را مي‌خواهد در آن ذخيره سازد نمايش مي‌دهد. در اين حالت شما در صورت تمايل قادر به تغيير هر يك از آنها بوده و پس از اعمال تغييرات با زدن كليد Save پروژه خود را در محل تعيين شده ذخيره خواهيد كرد.

در اين قسمت معرفي يكسري از اجزاي اساسي و پايه‌اي است كه در برنامه نويسي با زبان V.B استفاده مي‌شوند. برخي از اين اجزاء عبارتند از متغيرها (Variables)، انواع داده‌ها (Data types) ، زيرروالها (Subroutines) و توابع (Function).

پس از شروع به نوشتن برنامه فارغ از اينكه چه زباني را انتخاب كرده‌ايد، نيازمند به ذخيره يكسري از اطلاعات جهت استفاده مجدد و دستيابي آنها در بخش ديگري از برنامه خواهيد شد. به عنوان مثال در يك برنامه مي‌خواهيد نام يك كاربر را گرفته و در يك گزارش آن را نمايش دهيد. براي اين كار مي‌بايست از متغيرها (Variables) استفاده نماييد.

يك متغير (Variable) مكاني از حافظه كامپيوتر است كه شما قادر به ذخيره داده‌هاي خود در طول اجراي برنامه در آن مي‌باشيد. متغيرها مي‌توانند انواع مختلفي از اطلاعات را در خود ذخيره نمايند مانند اطلاعات عدي يا حرفي.

به منظور تعريف متغير در برنامه مي‌بايست از واژه كليدي Dim استفاده نمود. به عنوان مثال جهت تعريف يك متغير به نام name كه اطلاعات حرفي را در خود نگه مي‌دارد از دستور زير استفاده مي‌كنيم.

براي انتخاب نام يك متغير مي‌بايست موارد زير را رعايت كرد:

• نام آن مي‌بايست با يك حرف شروع شود.

• نام مي‌تواند فقط شامل تركيبي از حروف A-Z يا a-z و اعداد 0-9 و علامت Underscor باشد.

• تعداد حروف بكار رفته در آن نبايست از 255 عدد تجاوز نمايد.

همانگونه كه در مثال بالا مشاهده مي‌كنيد بعد از نام متغير كلمه كليدي As و بعد از آن نوع متغير (datatypes) آن آورده شده است.

در اين مثال متغير name مي‌تواند شامل اطلاعات حرفي مانند "ALIREZA" باشد.

انواع متغيرهايي (datatypes) كه شما در يك برنامه كاربردي با استفاده از زبان B V.مي‌توانيد تعريف كنيد بشرح جدول زير مي‌باشد.

مقادير	نوع متغير
يك متغير 16 بيتي (2 بايت) كه فقط مي‌تواند مقادير منطقي True با False را داشته باشد يعني فقط اعداد يك ياصفر	Boolean
يك متغير به طول 8 بيت (يك بايت) كه مي‌تواند اعداد بين 0 تا 255 را شامل باشد.	Byte
يك متغير بطول 64 بيت (8 بايت) ازنوع عددي كه مي‌تواند اعداد 05808 477 685 203 337 922ـ ، الي 05807 477 685 203 337 922 را ذخيره كند.	Currency
يك متغير به طول 64 بيت (8 بايت) از نوع عدد مميز شناور (floating point) كه ذخيره كننده تاريخ در بازه اول ژانويه 100 تا 31 دسامبر 9999 و ساعت 0:00:00 تا 59:23:59 مي‌باشد.	Data
يك متغير عددي به طول 64 بيت (8 بايت) از نوع مميز شناور كه ذخيره كننده اعداد منفي بين 308 E 1079769313486232ـ تا 324ـE409406564584124ـ و اعداد مثبت بين 324ـE94065645841247. 4 الي 079769313486232 1 مي‌باشد.	Double
يك متغير عددي به طول 16 بيت (2 بايت) جهت ذخيره اعداد بين 32768ـ الي 32767 مي‌باشد.	Integer
يك متغير عددي به طول 32 بيت (4 بايت) كه ذخيره كننده اعداد بين 648/483/147/2ـ تا 647/483/147/2 مي‌باشد.	Long
يك ادرس حافظه به طول 32 بيت (4 بايت) كه اشاره به يك Object دارد.	Object
يك متغير عددي به طول 32 بيت (4 بايت) از نوع مميز شناور جهت ذخيره اعداد منفي بين 38E401298.1 تا 38E
يك متغير حرفي كه اگر طول آن متغير باشد مي‌تواند حدوداً شامل دو ميليارد حرف و اگر طول آن ثابت باشد رشته‌اي به اندازه تقريبي يك الي 64 كيلوبايت باشد.	String
اين نوع متغيرها مي‌توانند هر مقداري بجز نوع User defined types و رشته‌هاي به طول ثابت باشند. به طور كلي اين متغيرها هنگامي كاربرد دارند كه برنامه نويسان نمي‌دانند در مقاطع مختلف چه نوع اطلاعاتي در آنها قرار مي‌گيرد اين متغيرها مي‌توانند شامل اطلاعات نوع data، String، Object، Currency و ... باشند.	Variant

همچنين نوعي از datatype ها هستند كه متنند موارد فوق به طور از پيش ساخته نبوده و وضعيت آنها توسط برنامه نويسان تعيين مي‌شود. چگونه مي‌توان datatype دلخواه خود را كه غير از موارد فوق مي‌باشند تعريف نمود؟

براي تعريف datatype مورد نظر مي‌بايست از عبارت

استفاده نمود. بطور كلي اين قبيل datatypeها به User defined (UDT) يا تعريف شده توسط كاربر مشهور مي‌باشد. فرض كنيد كه مي‌خواهيد يك datatype به منظور ذخيره نام كامل افراد كه مركب از دو بخش نام و نام خانوادگي مي‌باشد تعريف نماييد. براي اين منظور نام آن را FullName گذاشته و به صورت زير عمل كنيد:

سپس جهت دستيابي به هر يك از اجزاء آن به منظور مقدار دهي و يا استفاده از مقادير ذخيره شده در آن بايست يك متغير از نوع datatype فوق تعريف نمود. فرض كنيد نام اين متغير Name باشد. پس خواهيم داشت.

حال جهت انتساب مقدار و يا استفاده از مقادير موجود در هر يك از اجزاي آن datatype بايد از روشي كه به نام Dot notation مشهور است استفاده كرد. در اين روش شما بايد نام متغير را همراه با "." و سپس آن بخش از datatype كه مورد نظر مي‌باشد را بياوريد. مثلاً اگر بخواهيد در بخش اول Name مقدار AMIR و در بخش دوم آن مقدار AKBARI را قرار دهيد دستورات بدين ترتيب مي‌باشد:

و براي نمايش مقادير دو بخش Name با استفاده از دستور PRINT داريم:

بنابراين شما قادر خواهيد بود تا انواع و اقسام datatypeهاي مورد نظر خود را كه مي‌توانند شامل تركيبات مختلفي باشند تعريف نماييد.

براي نامگذاري تعدادي از خانه‌هاي متوالي حافظه كه اطلاعات را نگهداري مي‌كنند از آرايه‌ها استفاده مي‌شود. در اصل با اين روش به چندين خانه متوالي از حافظه يك نام را اختصاص مي‌دهيم. براي دستيابي به مقادير موجود در هر يك از خانه‌هاي حافظه و يا مقدار دهي آنها كافيست كه نام آن و شماره خانه مورد نظر راذكر كنيم. به عددي كه با نام آرايه آورده مي‌شود انديس (Index) گويند.

آرايه‌ها داراي ابعاد مختلف مي‌باشند مانند آرايه‌هاي يك بعدي، دو بعدي، سه بعدي و ...

براي مثال يك آرايه يك بعدي كه جهت نگهداري ليست سه تايي از اسامي افراد باشد را در نظر بگيريد در اين حالت وضعيت حافظه به صورت شكل نمايش داده شده زير مي‌باشد.

شكل فوق نمايش دهنده يك آرايه يك بعدي به نام names مي‌باشد. اين آرايه از يك ستون و سه سطر تشكيل شده است و نوع اطلاعاتي كه در آن نگهداري مي‌شود كاركتري مي‌باشد.

براي تعريف چنين آرايه‌اي در زبان V.B از كلمه كليدي Dim استفاده مي‌كنيم.

پس از آن نام آرايه و داخل پرانتز طول آرايه (منظور تعداد خانه‌هايي كه از حافظه اشغال مي‌كند) و سپس نوع آن را تعيين مي‌كنيم. بدين ترتيب براي تعريف آرايه فوق خواهيم داشت:

نام آرايه names و طول آن برابر سه خانه كه نوع و يا datatype هر يك از خانه‌هاي آن String مي‌باشد. علت اينكه عدد تعيين كننده طول آرايه 2 نوشته شده اين است كه در زبان V.B به صورت پيش فرض اولين خانه آرايه از صفر شروع مي‌شود. ولي اين امكان وجود دارد كه اولين خانه يك در نظر گرفته شود، بدين منظور مي‌بايست در هنگام نوشتن برنامه، قبل از تعريف آرايه عبارت:

را قرار داد. گاهي اوقات برنامه نويس مي‌خواهد بطور سريح محدوده حد پايين و بالاي انديس آرايه را مشخص نمايد بدين منظور با استفاده از واژه كليدي to به صورت زير آرايه را تعريف مي‌كند.

بدين ترتيب اولين خانه names(0) و آخرين خانه حتماً names(2) مي‌باشد.بمنظور تعريف آرايه‌هاي دوبعدي بصورت زيرعمل مي‌كنيم:

در اين مثال آرايه‌اي كه داراي چهار سطر و چهارستون از نوع كاركتري به نام names تعريف شده كه شماي آن در شكل زير نشان داده شده است.

به منظور مقدار دادن به خانه‌هاي اين آرايه بايد دقيقاً سطر و ستون خانه مورد نظر را مشخص كنيم:

تاكنون آرايه‌هايي كه تعريف شدند طولشان دقيقاً مشخص بود اما گاهي اوقات برنامه نويس مي‌خواهد آرايه‌اي را تعريف كند كه اندازه آن از قبل برايش معلوم نيست و در هنگام اجراي برنامه اندازه آن تعيين مي‌شود و يا گاهي اوقات نياز به تغيير

اندازه آرايه و افزايش آن در هنگام اجراي برنامه مي‌باشد. اين نوع آرايه‌ها پويا و يا dynamic و نوع اول آرايه‌ها، ثابت و يا Static مي‌باشند.

براي تعريف آرايه‌هاي پويا مانند آرايه‌هاي ثابت عمل مي‌شود با اين تفاوت كه طول آنها را مشخص نمي‌كنند به عنوان مثال

دستور فوق به V.B مي‌گويد كه آرايه dynamic است و در هنگام اجرا اندازه آن تعيين مي‌شود در اين حالت آرايه names داراي هيچ اندازه‌اي نبوده و قابل استفاده نمي‌باشد. سپس در هر جاي برنامه كه اندازه آن مشخص شد و برنامه نويس خواست از آرايه استفاده كند بايد با كلمه كليدي ReDim مجدداً اندازه آن را تعيين كند به عنوان مثال:

دراين حالت اندازه آرايه names از سه به هفت خانه افزايش يافته و اطلاعات قبلي آن نيز همچنان باقي و قابل استفاده در برنامه مي‌باشد.

ثابتها متغيرهايي هستند كه براي يكبار در برنامه تعريف مي‌شوند و مقاديري كه به آنها نسبت داده مي‌شود مجدداً قابل تغيير نمي‌باشند و هر گاه نياز به تغيير مقادير آنها بود مي‌بايست اصل (Source) برنامه تغيير يابد.

بعنوان مثال مي‌خواهيداز عدد (14/3)π در برنامه استفاده كنيد و اين مقدار نبايست در هيچ جا قابل تغيير باشد به صورت زير عمل كنيد:

همانطور كه ملاحظه مي‌كنيد براي تعريف ثابتها از كلمه كليدي Const استفاده مي‌شود و بعد از آن نام متغير به همراه مقداري كه بايد به آن تعلق گيرد آورده مي‌شود.

حال اگر در هر جاي برنامه نيازي به مقدار مذكور باشد كافي است از متغير Pi استفاده گردد.

مزاياي استفاده از ثابتها يكي استفاده از حافظه كامپيوتر به دليل تعريف متغير در يك حافظه بوده و ديگر اينكه در صورت نياز به تغيير مقدار آن فقط بايد به يك نقطه از برنامه كه ثابت در آن تعريف شده است دست زد.

عملگرها Operators

عملگرها دستوراتي هستند كه بر روي مقادير ثابت يا متغيرهاي موجود در يك عبارت عمل مي‌كنند. به عنوان مثال فرض كنيد مي‌خواهيد دو رشته حرفي را به هم متصل و حاصل آن را در يك متغير قرار دهيد. دستورات مربوط به اين مثال عبارتند از:

عملگر & باعث مي‌شود تا دو واژه Visual و Basic به يكديگر متصل شده و كلمه VisualBasic در متغير S قرار گيرد.

زبان V.B عملگرهاي زيادي را پشتيباني مي‌كند كه در جدول زير اين عملگرها و كاري را كه انجام مي‌دهند آورده شده است.

زير روال عبارتست از گروهي از دستورات برنامه كه تحت يك نام خاص نوشته شده‌اند و در زمان مناسب با استفاده از نامشان فراخوانده و اجرا مي‌شوند.مثال:

در مثال فوق يك زيرروال به نام Test-Message تعريف شده كه با فراخواني آن پيغام This is for test بر روي صفحه نمايان مي‌گردد. اكنون به تشريح چگونگي نوشتن يك زيرروال مي‌پردازيم.

اگر بخواهيد زيرروال نوشته شده درهمه قسمتهاي مختلف برنامه شناخته شده وقابل فراخواني باشد واژه كليدي Public را در ابتداي آن قرار دهيد. واژه كليدي بعدي Sub است كه مشخص كننده تعريف زيرروال مي‌باشد وبعد از آن نام زيرروال آورده مي‌شود. درصورتي كه زيرروال هيچ پارامتري نداشته باشدمانندمثال فوق يك جفت پرانتز به صورت () درمقابل نام آن مي‌گذاريد و سپس دستورات مربوط به آن را مي‌نويسيد.

در مثال فوق يكي از Objectهاي موجود در V.B به نام MsgBox استفاده شده است كه توسط آن پيام نوشته بر روي صفحه ظاهر شده و سيستم منتظر فشردن كليد OK براي ادامه ساير دستورالعملها در زير روال خواهد بود.

سرانجام كلمه كليدي End Sub نشان دهنده خاتمه زيرروال مي‌باشد

كليه دستوراتي كه بين خطوط Public Sub و End Sub قرار دارند بدنه (body) زيرروال مي‌باشند.

حال در هر جاي برنامه كه بخواهيد زيرروال فوق را اجرا كنيد فقط كافي است نام آن را قرار دهيد.

در صورتي كه زيرروالي كه تعريف مي‌شود داراي پارامتر باشد بايد داخل پرانتز به تعداد پارامترهايي كه دريافت مي‌كند. متغيرهايي از نوع پارامترها تعريف كرد.

مثال:

و در برنامه اصلي زيرروال فوق را به صورت زير صدا مي‌زنيم.

كه در اين صورت مقدار S برابر عدد 6 خواهد شد.

توابع بسيارشبيه زيرروالها مي‌باشند با اين تفاوت كه در اثر اجراي آنها يك مقدار برگردانده مي‌شود. توابع اكثراً اطلاعات ورودي خود را به عنوان پارامتر دريافت و نتيجه عمليات برروي آنهارا برمي‌گردانند.اجازه دهيد به منظور درك بهتر موضوع ادامه مطلب را با ذكر يك مثال ادامه دهيم.

در اين مثال تابعي را تعريف مي‌كنيم كه دو عدد را به عنوان پارامتر دريافت كرده و حاصل جمع آنها را برمي‌گرداند.

واژه كليدي Public بيانگر اين است كه تابع فوق توسط تمامي قسمتهاي گوناگون برنامه شناخته شده بوده و مي‌تواند فراخوانده شود. كلمه كليدي Function نشانه تعريف تابع و به دنبال آن نام تابع كه در اين مثال Test-Add است آورده شده است. داخل پرانتز مقابل نام، دو متغير از نوع Integer به عنوان پارامترهاي ورودي تعريف شده‌اند.

Integer As آخر بيان كننده اين مطلب است كه خروجي اين تابع از نوع Integer مي‌باشد. عبارت End Function نيز نشانه خاتمه دستورات تابع است.

اگر به بدنه تابع دقت كنيد ملاحظه خواهيد كرد كه حاصل جمع دو پارامتر آن به نام تابع منتسب شده‌اند. بدين ترتيب مقداري را كه مي‌خواهيم تابع برگرداند مشخص شده يعني هر گاه مقداري را كه بايد تابع برگرداند مي‌بايست به نامش نسبت داده شود.

اگر دستورات زير را در برنامه داشته باشيم:

مقدار سه به متغير Value تخصيص مي‌يابد.

Modulesها مكانهايي هستند كه شما مي‌توانيد زيرروالها، توابع، datatype و ثابتهايي كه عمومي مي‌باشند، در آنجا تعريف كرده و با اضافه كردن آنها به پروژه‌هاي جديد از آن ويژگيها استفاده كنيد.

اولين خط قابل استفاده در اين فرم شكل 1-2 Menu Bar نام دارد كه اجزاء‌تشكيل دهنده و قابليتهاي هر يك از اين اجزاء بشرح ذيل مي‌باشند:

اولين عنصر موجود در Menu Bar بوده و كاربران توسط آن مي‌توانند به فايلهايي كه پروژه‌هاي خود را با آن بوجود آورده‌اند دسترسي داشته باشند. به طور كلي اين عنصر به منظور ذخيره، به حافظه آوردن، چاپ فايلها و همچنين خاتمه كار با V.B استفاده مي‌شود.

با استفاده از اين ويژگي كاربر قادر خواهيد بود تا يك پروژه جديد را آغاز نمايد. همچنين در هنگام استفاده از اين قابليت اگر پروژه‌اي از قبل باز باشد كه هنوز ذخيره نشده است در رابطه با ذخيره آن سؤال مي‌شود.

Open Project: توسط اين ويژگي كاربر قادر خواهد بود تا يكي از پروژه‌هايي را كه قبلاً ذخيره كرده است انتخاب و جهت ادامه كار آن را باز نمايد.

اين دو ويژگي به منظور اضافه و يا حذف پروژه بكار مي‌روند.

به وسيله اين ويژگي كليه فايلها و اطلاعاتي كه توسط كاربر در پروژه جاري استفاده شده است ذخيره مي‌گردد. همچنين اگر فايل مربوط به ذخيره پروژه وجود نداشته باشد توسط اين قسمت ايجاد مي‌گردد.

با اين ويژگي كاربر قادر به ايجاد يك فايل پروژه جديد به منظور ذخيره اطلاعات پروژه جاري مي‌باشد. معمولاً اين امكان براي تهيه Back up يا فايل پشتيبان از پروژه بر روي ديسك ديگري استفاده مي‌شود.

توجه داشته باشيد كه با بكار بردن اين ويژگي كليه اطلاعات پروژه ذخيره نمي‌گردد و فقط اطلاعات مربوط به فايل پروژه (.Vbp) ثبت مي‌گردد. به منظور اينكه بتوان كليه اطلاعات پروژه را ذخيره كرد بايد قبل از اين امكان با استفاده از ويژگي Form As Save (در ادامه توضيحات مربوط به آن آورده مي‌شود.) ساير اطلاعات را ذخيره كرده و سپس Save Project As را بكار برد.

توسط اين ويژگي قادر به ذخيره اطلاعات مربوط به From در روي فايل مي‌باشيد.

اين ويژگي شبيه Save From است با اين تفاوت كه اجازه مي‌دهد تا كاربر اطلاعات فرم جاري خود را در فايل مجزاي ديگري ذخيره كند. بدين ترتيب امكان تهيه Back up يا پشتيبان ديگري از فرم به منظور استفاده در آينده و يا بهره گيري از آن در پروژه‌هاي ديگر ميسر مي‌گردد.

توسط اين ويژگي قادر خواهيد بود تا فرم جاري، برنامه‌هاي نوشته شده (Coding) در فرم جاري، Module جاري و يا كليه اطلاعات فرمها و Moduleهاي موجود در پروژه خود را ژاپ نمايد.

توسط اين ويژگي امكانات استاندارد موجود در سيستم‌هاي Windows جهت تنظيم كاغذ چاپ، نوع نوشتن و ... در اختيار كاربر قرار مي‌گيرد.

توسط اين ويژگي كاربر قادر خواهد بود نسخه‌اي اجرايي از برنامه كاربردي خود در محيط سيستم عامل Windows ايجاد نمايد كه اجراي آن نيازي به برنامه V.B ندارد.

با اين ويژگي برنامه V.B خاتمه مي‌يابد.

عنصر دوم كه در Menu Bar برنامه V.B وجود دارد Edit مي‌باشد. V.B داراي يك ويراستار (Editor) قوي است كه توسط آن كاربران مي‌توانند كليه دستورات برنامه نويسي خود را با آن بنويسند. از جمله ويژگيهاي اين ويراستار نمايش گروه دستورات مختلف V.B به رنگهاي گوناگون مي‌باشد. مثلاً توضيحات (Comment) به يك رنگ و دستورات (Command) به رنگ ديگر، همچنين در هنگام نوشتن دستورات برنامه نويسي همگي آنها از لحاظ گرامري (Syntax) كنترل مي‌گردند. اين عنصر داراي ويژگيهاي زيادي مي‌باشد كه در اينجا به تشريح آن دسته كه معمولاً بيشتر مورد استفاده قرار مي‌گيرند مي‌پردازيم.

با Undo آخرين كاري كه انجام شده پاك گشته و كار قبل ازآن ظاهر مي‌شود. Redo آخرين كار برگردانده شده توسط Undo مجدداً به حالت انجام شده تغيير مي‌يابد.

اين ويژگيها پس از انتخاب Object بر روي فرم قابل استفاده مي‌باشند. بدين ترتيب با Cut موضوع انتخابي از روي فرم حذف و در داخل Windows Clipboard قرار مي‌گيرد.

Copy يك نسخه از Object انتخابي را بدون حذف آن از روي فرم در داخل Windows Clipboard قرار مي‌دهد.

Paste آنچه را كه در Windows Clipboard قرار دارد در محل مشخص شده بر روي فرم قرار مي‌دهد.

به وسيله اين ويژگي ‌اطلاعات‌انتخاب‌شده حذف مي‌گردد و به هيچ گونه كپي از آنها در داخل Windows Clipboard قرار نمي‌گيرد.

توسط اين ويژگي قادر خواهد بود تا كليه متنها (يا عناصر) موجود بر روي بخش را كه كار مي‌كند انتخاب نمايد.

با انتخاب اين ويژگي يك dialog box بر روي صفحه نمايان و كاربر توسط آن متني را كه خواهان يافتنش مي‌باشد را وارد مي‌نمايد. با زدن كليد F3 و Find Next از موقعيتي كه مكان نما قرار دارد به بعد براي متن مشخص شده جستجو آغاز مي‌گردد و با زدن كليد Shift+F3 جستجو از محل مكان نما به عقب انجام مي‌شود. اگر جستجو موفقيت‌آميز باشد مكان نما بر روي اولين مورد منطبق قرار گرفته و dialog box حذف شده و متن يافت شده به صورت روشن نمايان مي‌گردد.

اما اگر جستجو نتيجه‌اي نداشته باشد يك پيام متني مبني بر عدم يافتن متن مورد نظر بر روي صفحه نمايش ظاهر مي‌گردد.

براي يافتن متن مورد نياز توسط dialog box نمايش داده شده امكان چندين انتخاب كه چگونگي جستجو را مشخص مي‌كند وجود دارد، مانند انجام جستجو فقط در روال جاري يا تمام پروژه، دخالت بزرگي و كوچكي حروف در جستجو و ...

با اين ويژگي مي‌توان يك متن را به متن ديگري تغيير داد و نحوه عمل آن براي يافتن متني كه بايد تغيير يابد كاملاً شبيه Find مي‌باشد. با انتخاب اين قابليت يك dialog box نمايان شده كه دو متن را به عنوان ورودي دريافت مي‌كند. متن اول متني است كه بايد در صورت يافتن تغيير كند و متن دوم بايد جايگزين متن اول گردد.

با اين قابليت متن برنامه نويسي شده به حالتي كه خوانايي آن آسانتر باشد تبديل مي‌گردد يعني دستورات به صورت مرتب و tabular شده قرار مي‌گيرند. به عنوان مثال دستورات داخل حلقه درون آن و دستورات خارج از حلقه با فاصله‌اي متفاوت از شروع خط نسبت به دستورات درون حلقه قرار مي‌گيرند.

اين ويژگي به كاربر اجازه مي‌دهد تا محتويات يك فايل را در محلي كه مكان نما قرار دارد اضافه نمايد. كاربرد اين ويژگي بيشتر در هنگام استفاده از پنجره برنامه نويسي (Code Window) مي‌باشد.

View :عنصر بعدي كه توسط آن كاربر قادر به تعيين نحوه نمايش و يا عدم نمايش يكسري از ويژگيها و امكانات برنامه V.B بوده View مي‌باشد. اين عنصر داراي قابليتها و ويژگيهايي بشرح ذيل مي‌باشد

با استفاده از اين ويژگي كاربر مي‌تواند دستورات برنامه نويسي (Code) مربوط به Module يا فرمي را كه بر روي آن متمركز شده است را مشاهده كند. اين ويژگي با كليد F7 نيز فعال مي‌گردد.

با استفاده از اين ويژگي كاربر قادر خواهد بود تا كليه Objectهاي مربوط به دستورات برنامه نويسي (Code) بخشي را كه در حال كار بر روي آن است مشاهده نمايد. مانند فرم و يا ديگر Objectهاي وابسته به آن.اين ويژگي با كليد Shift+F7 نيز فعال مي‌گردد.

با اين ويژگي دستورات برنامه نويسي شده (Code) براي روالي (Procedure) كه مكان نما بر روي آن قرار دارد نمايش داده مي‌شود. اين ويژگي با كليد Shift+f2 نيز فعال مي‌گردد.

توسط اين ويژگي كاربر قادر خواهد بود تا در پنجره برنامه نويسي از موقعيت جاري به سرعت در موقعيت قبلي كه بوده قرار گيرد. اين ويژگي با كليد Ctrl+ Shift+f2 نيز فعال مي‌گردد.

توسط اين ويژگي پنجره مربوط به Object Browser نمايش داده شده و برنامه نويس قادر خواهد بود تا اطلاعات مربوط به پروژه خود و يا بخشهايي از V.B را مشاهده نمايد.

اين ويژگيها هنگام Debug كردن برنامه استفاده مي‌شوند و توسط آنها مي‌توان مقادير متغيرها، دستورالعملهايي كه درحال اجرا هستند، آخرين وضعيت اجراي دستورات و ... را مشاهده كرد.

با اين ويژگي كاربر قادر خواهد بود تا كليه فايلهاي تشكيل دهنده پروژه و سيستم كاربردي خود را مشاهده نمايد.

اين ويژگي با كليد Ctrl+R نيز فعال مي‌گردد.

بااستفاده ازاين ويژگي Propertyهاي مربوط به هرObject كه انتخاب شده‌باشدباكليدF4 نيزفعال مي‌گردد.

توسط اين ويژگي كاربر قادر خواهد بود تا موقعيت from خود را نسبت به صفحه نمايش مشاهده كرده و محل آنرا نيز تغيير دهد.

بعضي از اين Objectها داراي يكسري Property مي‌باشند كه توسط dialog box مي‌توان آنها را تغيير داد. اين ويژگي فقط براي آن گروه از Objectها استفاده شده و توسط كليد Shift+F4 فعال مي‌گردد.

توسط اين ويژگي پنجره Toll box جلو آورده شده و نمايش داده مي‌شود.

با اين ويژگي پنجره Color Palette نمايش داده شده و توسط آن كاربر قادر خواهد بود تا رنگ مربوط به Objectهاي V.B را تغيير دهد.

با استفاده از اين ويژگي كاربر مي‌تواند Tool bar هايي را كه مي‌خواهد نمايش داده شوند تعيين كرده، يك Tool bar جديد ايجاد كرده و يا Tool bar موجود را تغيير دهد.

عنصر ديگري كه در Menu bar قرا ردارد Project مي‌باشد. با كمك اين عنصر كاربر قادر خواهد بود كه روالها (Procedures)، پنجره‌ها (Windows)، برنامه‌ها (Codes)، ماژولها (Modules) و ساير موارد مورد نياز را به پروژه خود اضافه نمايد. اين عنصر داراي ويژگيهاي است كه بشرح پركاربردترين آنها مي‌پردازيم.

Add From: توسط اين ويژگي كاربر قادر خواهد بود تا Formها و پنجره‌هاي مورد نياز را به برنامه كاربردي خود اضافه نمايد.

توسط اين ويژگي يعني MDI (Multiple Document Interface) كاربر قادر خواهد بود تا ساير پنجره‌ها را به گونه‌اي تنظيم كند كه آنها به عنوان فرزند (Child) پنجره اصلي عمل نمايند.

با اين ويژگي كاربر آن گروه از دستورالعملهايي را كه نوشته است و مي‌خواهد آنها توسط تمام قسمتهاي پروژه شناخته شده و قابل استفاده باشند را معرفي مي‌نمايد. در V.B هر بخش از دستورالعملها (Code) كه نوشته مي‌شود به يك Form هستند و در ساير قسمتها و فرمهاي ديگر قابل استفاده و شناخته شده نمي‌باشد مگر اينكه آن دستورالعملها توسط اين ويژگي عمومي گردند.

مي‌توان يك Module جديد با انتخاب New اضافه و ياي يكي از Moduleهاي موجود را با انتخاب Existing فراخواني نمود.

اين ويژگي جهت عمومي كردن آن گروه از Moduleهايي استفاده مي‌شود كه توسط آنها كلاسها تعريف شده‌اند. بدين ترتيب در تمام بخشهاي برنامه شناخته شده و قابل استفاده مي‌باشند.

اين ويژگي براي تعريف كنترل Codeهايي است كه توسط كاربر نوشته شده است و با استفاده از آن مي‌توان نحوه عمل كنترلها را تغيير داد.

توسط اين ويژگي كاربر قادر خواهد بود تا دستورالعملهاي نوشته شده (Code) در يك فايل را از محلي كه مكان نما قرار دارد به Module جاري خود اضافه كند.

با اين ويژگي قادر خواهيد بود تا توابعي (function) را كه در يك كتابخانه كامپايل شده (Library of Compiled codes) قرار دارند را به V.B اضافه نمايد.

ديگر عنصر اين مجموعه Debug است كه معمولاَ در هنگام رفع اشكال برنامه مورد استفاده قرار مي‌گيرد عمده‌ترين ويژگيهايي كه معمولاً در اين عنصر استفاده مي‌شوند بشرح ذيل مي‌باشند.

توسط اين ويژگي مي‌توان اجراي جديد يا مجدداً ادامه بخشي از برنامه را باعث شد.

كليدي كه معادل اين ويژگي عمل مي‌كند F5 است.

باعث توقف اجراي برنامه مي‌شود و كليد معادل آن Ctrl+Break مي‌باشد.

اين ويژگي اجراي يك برنامه را خاتمه مي‌دهد.

توسط اين ويژگي مي‌توان خط يا خطوطي از برنامه را كه كاربر خواهان توقف اجراي برنامه به محض رسيدن به آنها است مشخص نمود. كليد معادل اين عملكرد F9 است.

در اين حالت اجراي برنامه خط به خط صورت مي‌گيرد.

اين ويژگي همانند Single step بوده با اين تفاوت كه فراخواني و اجراي توابع (function) و روالها (Procedure) به عنوان يك خط دستور تلقي مي‌گردد.كليد معادل اين ويژگي Shift+F8 مي‌باشد.

با انتخاب اين ويژگي كليه خطوط باقيمانده در روال جاري بدون توقف تا آخر اجرا مي‌گردند.

كليد معادل اين ويژگي Ctrl+Shift+F8 مي‌باشد.

با اين ويژگي پنجره‌اي باز مي‌شود كه مي‌توان در آن دستورات V.B را وارد كرده و نتايج آن را مشاهده كرد. معمولاً اين پنجره به منظور انجام محاسبات سريع يا مشاهده نتيجه اجراي برخي دستورالعملها بكار مي‌رود. به عنوان مثال اگر در آن دستور Print 2+2 را نوشته و كليد Enter زده شود، عدد 4 نمايش داده مي‌شود.

توسط اين ويژگي هنگامي كه برنامه در حالت Debug است مي‌توان مقادير هر متغير را مشاهده كرد و نتيجه اجراي دستورالعملها را كنترل نمود. كليد معادل اين ويژگي Shift+F9 مي‌باشد.

توسط اين ويژگي مي‌توان ترتيب فراخواني تمام روالهايي را كه منجر به فعال شدن روال جاري است، مشاهده نمود.

كليد معادل اين ويژگي Ctrl+L مي‌باشد.

عنصر بعدي RUN مي‌باشد كه مي‌توان توسط آن اجراي برنامه در هنگام طراحي را آغاز نمود عمده ويژگيهاي موجود دراين عنصر عبارتند از:

اين ويژگي فقط در حالت طراحي سيستم فعال است و با انتخاب آن اجراي برنامه آغاز مي‌گردد. اين ويژگي پس از شروع اجراي برنامه غير فعال شده و بجاي آن ويژگي Break كه توسط آن مي‌توان اجراي برنامه را متوقف كرد، فعال مي‌شود.

به منظور جلوگيري از اتلاف زمان و صرفه جويي در وقت V.B جهت شروع اجراي يك برنامه فقط آن بخشهايي از آن را كه نياز باشد تا مانع اجرا نگردد ترجمه (Compile) مي‌نمايد. با استفاده از اين ويژگي تمامي قسمتهاي مختلف برنامه ترجمه خواهند شد.

توسط اين ويژگي اجراي يك برنامه V.B خاتمه يافته و تمامي منابعي كه توسط آن استفاده مي‌شد آزاد مي‌گردند.

در خط مربوط به Tool Bar ملاحظه خواهيد كرد كه در رابطه با هر يك از عناصر موجود در Menu Bar كه شرح آنها گذشت يك Icon وجود دارد كه با انتخاب آن عنصر مربوطه فعال مي‌گردد. اگر نشانگر موس را بر روي هر يك از آن Icon

ها قرار دهيد و مدتي آن را بدون حركت نگه داريد، عنوان مربوط به آن بر روي صفحه نمايان خواهد شد و بدين ترتيب قادر خواهيد بود تا Icon مربوط به كار مورد نظر خود را انتخاب نموده و با فشردن كليد سمت چپ موس آن عنصر را فعال نماييد.

با استفاده از اين توابع كاربران به سادگي قادر به تهيه برنامه‌هاي كاربردي پيچيده مي‌باشند. زيرا براي بدست آوردن يكسري اطلاعات فقط كافيست در برنامه نام تابع به همراه پارامتر مناسب آن آورده شود، بدين ترتيب كليه عمليات مورد نياز توسط V.B انجام شده و نتيجه به برنامه برگردانده مي‌شود و ديگر نيازي به نوشتن دستورات طولاني و خسته كننده جهت بدست آوردن نتايج مورد نظر نيست.

Command Button جديدي كه به نام Conter ايجاد كرده‌ايد را انتخاب و دوبار پياپي بر روي آن كليد سمت چپ موس را فشار دهيد. با اين كار پنجره مربوط به ورود دستورات كنترل واقعه Click باز مي‌شود.

در اين حالت اطلاعات زير بر روي صفحه نمايش مشاهده مي‌شود:

اكنون مكان نما بين دو خط فوق قرار داشته و سيستم آماده دريافت دستورات شما مي‌باشد. دستورات زير را وارد كنيد.

پس از ورود دستورات فوق كليد F5 را به منظور اجراي برنامه بزنيد و پس از نمايان شدن فرم چندين بار كليد Counter را فشار دهيد. چه اتفاقي مي‌افتد؟ هر باركه اين كليد را فشار مي‌دهيد فقط عدد يك نمايش داده مي‌شود! چرا؟ مگر نمي‌خواستيد با هر بار فشردن كليد Counter مرتبه استفاده‌ازآن نمايش داده شود. يعني درمحل Label 1 بترتيب اعداد 1، 2، 3، 4و ... نمايش داده شوند؟چرا چنين نشد؟

علت اين است كه با هر بار فشردن كليد Counter زير روال مربوط به واقعه Click اجرا شده و مقدار متغير Counter در ابتداي اجرا برابر صفر مي‌گردد (Initialization) به منظور جلوگيري از اين كار در زير روال فوق واژه كليدي Dim را به Static تغيير داده و مجدداً برنامه را اجرا كنيد. چه اتفاقي مي‌افتد؟ بله اين بار منظور حاصل مي‌گردد زيرا واژه كليدي Static مانع از تغيير مقدار قبلي متغير Counter مي‌شود. بدين ترتيب شما قادر خواهيد بود تا متغيرهايي را كه نياز داريد فقط يكبار در شروع اجراي برنامه مقدار اوليه بگيرند و در دفعات مختلف اجراي زير روال مربوطه آخرين مقدار دفعه قبل را از دست ندهند تعريف نماييد.

روش ديگري كه مي‌توان اين كار را انجام داد بدين صورت است كه كليه متغيرهايي را كه مي‌خواهيد داراي ويژگي فوق باشند با واژه كليدي Dim مانند گذشته تعريف كنيد ولي ابتداي معرفي زير روال Static را قرار دهيد.يعني خط اول زير روال به صورت زير تغيير يابد:

بدين ترتيب كليه متغيرهايي كه در اين زير روال تعريف مي‌شوند همگي از نوع Static خواهند بود.

توابع پيش ساخته رشته‌اي

حاصل اجراي اين تابع رشته‌اي به تعداد مشخص شده از Space مي‌باشد. شكل اين دستور به صورت زير است:

Space (n)

N تعداد Space هاي موجود در رشته را مشخص مي‌كند.به عنوان مثال:

Dim Mystring

Mystring = Space (10)

در اين حالت متغير Mystring شامل رشته‌اي به طول 10 تا Space مي‌باشد.

اين تابع باتكرارحروفي كه بعنوان پارامتر به آن داده شده است رشته‌اي بطول مورد نظر مي‌سازد شكل اين دستور به صورت زير مي‌باشد:

String (n,str)

N طول رشته و str حرفي است كه بايد تكرار شود.به عنوان مثال:

Dim St As String

St = String (10, "Z")

متغير St شامل رشته‌اي بطول 10 كاركتر از حرف Z خواهد بود. دستور فوق معادل: St = "ZZZZZZZZZZ" مي‌باشد.

اگر Str بجاي يك حرف شامل كي رشته باشد آنگاه فقط اولين حرف آن در متغير St قرار خواهد گرفت.

اين تابع به منظور مشخص كردن طول يك رشته يا يك متغير رشته‌اي بكار مي‌رود و شكل آن به صورت زير مي‌باشد:

در تابع فوق فقط بايد يكي از دو ارگومان Varname و يا String را استفاده كرد. String يعني يك رشته كاركتري و Varname نام يك متغير رشته‌اي مي‌باشد.

خروجي دستور Print عدد 4 مي‌باشد كه بر روي صفحه نمايان مي‌گردد.

توسط تابع فوق بخشي از ابتداي سمت چپ يك رشته برگردانده مي‌شود. شكل اين تابع به صورت زير است:

Left (String, Length)

String مي‌تواند يك رشته و يا نام يك متغير از نوع رشته‌اي باشد Length تعداد حرفهاي تشكيل دهنده بخش مورد نياز از رشته را مشخص مي‌نمايد.مثال:

Dim At As String

Dim R As String

St = "THIS IS A TEST"

R = Left(St,1)

R = Left(St,4)

مقدار R برابر "THIS IS A TEST" مي‌شود.

اين تابع مشابه تابع Left است با اين تفاوت كه از سمت راست رشته عمل مي‌كند و شكل آن به صورت زير مي‌باشد.

مثال:

مقدار R مي‌شود "EST"

توجه: پارامتر Length در هر يك از توابع Left يا Right مي‌تواند عدد و يا يك متغير صحيح عددي باشد.

اين تابع بخشي از يك رشته به طول و از موقعيت تعيين دشه در داخل آن را جدا و به عنوان خروجي برمي‌گرداند شكل اين تابع به صورت زير است:

آرگومان String شامل رشته حرفي و يا نام يك متغير از نوع رشته‌اي مي‌باشد.

آرگومان Start مشخص كننده نقطه شروع اولين حرف انتخابي از داخل رشته اصلي مي‌باشد. نقطه تعيين شده توسط پارامتر Start را مشخص مي‌نمايد. همچنين اگر اين آرگومان مشخص نشده باشد رشته حاصل از نقطه تعيين شده توسط Start تا انتهاي رشته اصلي خواهد بود.مثال:

محتويات رشته "BCDE" مي‌باشد.

محتويات رشته "EFGH" مي‌باشد.

اگر از اين تابع به صورت زير استفاده شود

آنگاه محتويات متغير test از محل دومين حرف به طول حرف با رشته "WXYZ" عوض مي‌شود يعني محتويات test خواهد شد.

اين تابع يافتن يك رشته در داخل رشته‌اي ديگر بكار مي‌رود و شكل استفاده از آن به صورت زير مي‌باشد.

حاصل اجراي اين تابع يك عدد است كه موقعيت شروع كلمه يا رشته‌اي كه مي‌خواهيم در رشته اصلي پيدا كنيم را نشان مي‌دهد و اگر رشته مورد نظر در رشته اصلي وجود نداشته باشد مقدار صفر توسط آن برمي‌گردد.

پارامتر اول يعني Start عددي است كه موقعيت و محلي را كه جستجو بايد در رشته اصلي آغاز گردد را تعيين مي‌كند و اگر از آن استفاده نكنيم سيستم بطور اتوماتيك آن را برابر يك فرض كرده و جستجو را از ابتداي رشته آغاز مي‌كند.

پارامتر دوم String1 است و مشخص كننده رشته اصلي و يا نام متغييري است كه بايد محتويات آن جستجو گردد.

پارامتر سوم String2 تعيين كننده عبارت و يا رشته‌اي است كه مي‌بايست در داخل String1 به دنبال آن گشت.

پارامتر چهارم اين تابع تعيين كننده اين است كه آيا تفاوتي بين حروف كوچك و بزرگ در نظر گرفته مي‌شود يا نه بدين ترتيب كه اگر مقدار آن صفر باشد يعني بزرگ و كوچكي حروف در مقايسه مهم است و اگر مقدار آن برابر يك باشد يعني اين امر اهميتي ندارد.

در اين حالت مقدار res برابر صفر مي‌گردد زيرا تابع در محتويات متغير main-text دنبال واژه "TEST" (با حروف بزرگ) مي‌گردد و آن را پيدا نمي‌كند. اما اگر دستور را به صورت زير بنويسيم:

آنگاه مقدار res برابر 13 مي‌گردد زيرا واژه "TEST" از سيزدهمين حرف رشته (فضاهاي خالي بين كلمات هم شمرده مي‌شوند) شروع مي‌گردد و در اين جستجو بزرگ و يا كوچك بودن حروف در نظر گرفته نمي‌شود.

اگر داشته باشيم

آنگاه مقدار res برابر صفر مي‌باشد زيرا با حذف پارامتر اول، جستجو از ابتداي رشته مورد نظر براي واژه "TEST" آغاز و با حذف پارامتر چهارم پيش فرض سيستم براي آن صفر (يعني حساسيت به بزرگي و كوچكي حروف)‌است و در نتيجه واژه "TEST" در عبارت "This is for test" پيدا نمي‌شود و حاصل صفر برمي‌گردد.

اين تابع مشابه Instr براي يافتن يك رشته در داخل رشته‌اي ديگر به كار مي‌رود با اين تفاوت كه جستجو از انتهاي رشته آغاز مي‌گردد. شكل اين تابع به صورت زير مي‌باشد.

در اين تابع چهار پارامتر بشرح زير وجود دارد:

String1: نام متغير رشته‌اي يا رشته اصلي كه مي‌خواهيم در آن جستجو كنيم.

Srting2: نام متغير و يا رشته‌اي كه مي‌خواهيم در String1 دنبال آن بگرديم.

Start: موقعيتي كه مي‌خواهيم از آن نقطه جستجو (نسبت به انتهاي رشته) آغاز گردد و اگر حذف شود سيستم بجاي آن عدد 1ـ را كه به معني آغاز جستجو از انتهاي رشته است در نظر خواهد گرفت.

Compare:‌نوع جستجو را مشخص مي‌كند و عملكرد آن مانند Start مي‌باشد.مثال:

Dim main-text As String

Dim re As Integer

Main-text = "This is for test"

Res = InStrRev(main-text, "TEST" 1)

در اين حالت مقدار res برابر 13 مي‌گردد.

اگر داشته باشيم:

آنگاه مقدار res برابر صفر مي‌گردد چرا؟

اين تابع براي جستجوي يك واژه و يا يك رشته در داخل رشته‌اي ديگر به كار رفته و با يافتن آن، رشته مذكور را به آنچه كه مشخص شده است تغيير مي‌دهد. شكل اين دستورات به صورت زير مي‌باشد:

هر يك از پارامترهاي اين تابع عملكردي بشرح ذيل دارند:

شامل رشته و يا نام متغير رشته‌اي است كه بايد برخي از واژه‌ها و يا حروف آن عوض شود.

شامل رشته و يا نام متغير رشته‌اي است كه محتويات آن بايد در expression يافته شود.

شامل رشته و يا نام متغير رشته‌اي است كه بايد جايگزين رشته يافته شده در expression گردد.

اگر مشخص شده باشد تعيين كننده موقعيت آغاز جستجو در expression نسبت به ابتداي آن مي‌باشد و در صورت حذف جستجو از ابتداي رشته انجام خواهد شد.

اگر تعيين شده باشد مشخص كننده تعداد تعويض‌هايي است كه بايد انجام شود و در صورت حذف كل مواردي كه يافته شوند جايگزين خواهند شد.

نوع مقايسه در هنگام جستجو را مشخص مي‌كند و عملكرد آن مانند آنچه كه در تابع InStr شرح داده شد مي‌باشد.

مثال: فرض كنيد كه مي‌خواهيم در عبارت زير كليه حروف visualbasic به VISUALBASIC تبديل گردند:

حل:

در نتيجه اجراي دستورات فوق نتيجه زير بدست خواهد آمد:

اگر دستور مربوط به تابع Replace را به صورت زير تغيير دهيم:

و مجدداً برنامه را اجرا كنيم نتيجه خواهد شد:

اين تابع به منظور مقايسه دو رشته با يكديگر به كار مي‌رود و به وسيله آن مشخص مي‌شود كه دو رشته يكسان هستند و يا متفاوت مي‌باشند. شكل اين تابع به صورت زير است:

اين تابع داراي سه پارامتر به شرح زير مي‌باشد:

شامل يك رشته كاركتري و يا نام يك متغير از نوع رشته‌اي است.

شامل يك رشته كاركتري و يا نام يك متغير از نوع رشته‌اي است.

در صورت استفاده نوع مقايسه را مشخص مي‌كند و عملكرد آن مانند آنچه در تابع InStr شرح داده شد مي‌باشد.

اگر دو رشته‌اي كه در اين تابع مشخص مي‌گردند كاملاً مانند يكديگر باشند آنگاه تابع عدد صفر را برمي‌گرداند، اگر رشته اول بزرگتر از رشته دوم باشد تابع مقدار يك را برمي‌گرداند ولي اگرازرشته دوم كوچكتر باشد آنگاه تابع مقدار 1ـ را برمي‌گرداند.

در اين حالت مقدار cmp برابر صفر مي‌گردد.

در اين حالت مقدار cmp برابر منفي يك مي‌گردد.

اگر مقدار Str2 برابر Z گردد يعني

آنگاه مقدار cmp برابر 1ـ مي‌گردد.

همانطوركه ازمثال پيداست طول رشته ملاكي براي بزرگي و يا كوچكي آن نبوده بلكه كد حروف است كه در اين مقايسه كنترل مي‌گردد.

توسط اين تابع مي‌توان يك رشته را با يك Pattern خاصي مقايسه نمود. شكل اين تابع (كه حتي مي‌توان از آن به عنوان عملگر (Operator) نام برد به صورت زير مي‌باشد:

در دستور فوق res يك متغير عددي است كه حاصل Like در آن قرار مي‌گيرد.

String يك رشته كاركتري و يا نام يك متغير از نوع كاركتري است كه بايد مقدار آن كنترل گردد.

Pattern شامل الگويي است كه مي‌خواهيم وجود آن در String را كنترل نماييم.

حاصل اين تابع 1ـ (true) و يا صفر (False) مي‌باشد.

اگر String مطابق Pattern مشخص شده باشد مقدار 1ـ و در صورت تفاوت مقدار صفر برگشت داده مي‌شود.مثال:

در اين حالت مقدار متغير res برابر 1ـ است.

اگر مقدار Pattern را تغيير دهيم مثلاً

آنگاه با اجراي برنامه فوق مقدار res برابر صفر خواهد شد.

از ديگر موارد مهم كاربرد اين تابع امكان مقايسه يك رشته با گروهي از الگوها مي‌باشد. به عنوان مثال فرض كنيد داشته باشيم:

بدين معناست كه حرف شروع كننده در Str1 هر كاركتري باشد قابل قبول است و چهار كاركتر بعدي آن حتماً بايد abcd باشد. بنابراين با اجراي مثال فوق با شرايط جديد مقدار res صفر خواهد شد ولي اگر داشته باشيم:

آنگاه پس از اجراي برنامه مقدار res برابر 1ـ خواهد شد.

همچنين بجاي علامت ? مي‌توان از * استفاده كرد يعني

بدين معناست كه رشته Str به abcd ختم گردد.

همچنين مي‌توان ليستي از موارد مورد نياز را تعيين كرده و در مقايسه از آن استفاده نمود مثلاً

يعني حتماً Str1 از حروف abcd تشكيل شده باشد.

يا اگر داشته باشيم

يعني حرف اول رشته Str1 نبايد هيچ يك از حروف a تا d باشد.

بطور كلي اگر بخواهيم Patternهايي را كه توسط دستور Like مي‌توان استفاده كرد در يك جدول خلاصه كنيم خواهيم داشت.

توابع پيش ساخته عددي

آنچه كه در اين قسمت به معرفي و تشريح آن خواهيم پرداخت، پركاربردترين توابع پيش ساخته‌اي است كه در محاسبات رياضي و براي كار بر روي اعداد استفاده مي‌شود.

اين دو تابع هر كدام يك عدد را دريافت و در صورت داشتن اعشار قسمت صحيح آن را برمي‌كردانند. تفاوت Int و Fix در اعداد منفي است و در اعداد مثبت كاملاً يكسان عمل مي‌كنند.

بدين ترتيب اگر عددي كه به عنوان ورودي توسط اين توابع دريافت مي‌شود يك عدد مثبت باشد نزديكترين عدد صحيح كوچكتر از آن به عنوان جواب برگشت داده خواهد شد، مثال:

اما در اعداد منفي تابع Fix فقط بخش اعشاري عدد را حذف مي‌كند ولي Int عدد صحيح كوچكتر را كه نزديك به عدد ورودي است برمي‌گرداند يعني حاصل

عدد 100ـ و

عدد 99ـ خواهد شد.

پس اعداد حاصل از Int همواره كوچكتر و يا مساوي عدد ورودي است ولي در تابع Fix براي اعداد منفي امكان بزرگتر بودن عدد خروجي از عدد ورودي وجود دارد.

همچنين هر دو تابع اگر عدد صحيحي را به عنوان ورودي دريافت كنند همان را به عنوان خروجي برمي‌گردانند.

به طور كلي شكل استفاده از اين تابع به صورت زير است:

آرگومان number يك عدد صحيح، اعشاري و يا يك متغير عددي مي‌باشد.

اين تابع يك عدد را به عنوان ورودي دريافت كرده و گرد شده آن را با تعداد اعداد اعشاري كه مشخص شده برمي‌گرداند.

شكل اين تابع به صورت زير مي‌باشد:

يك عدد، نام متغير عددي و يا يك عبارت محاسباتي عددي است كه بايد گرد شود.

تعداد اعدادي كه بايد بعد از مميز قرار گيرند را نشخص مي‌نمايد. اگر اين پارامتر حذف شود تابع يك عدد صحيح را برمي‌گرداند.مثال:

خروجي اين دستور عدد 4 خواهد بود.

خروجي دستور فوق عدد 5/3 خواهد بود.

خروجي دستور فوق عدد 45/3 مي‌باشد.

اين تابع بمنظور تعيين مثبت، منفي و يا صفر بودن يك عدد و يا حاصل يك عبارت محاسباتي بكار مي‌رود و شكل آن بصورت زير مي‌باشد:

يك عدد، نام يك متغير عددي و يا يك عبارت محاسباتي است.

در صورتي كه number مثبت باشد عدد يك، اگر برابر صفر باشد عدد صفر و سرانجام اگر يك عدد منفي باشد آنگاه منفي يك به عنوان خروجي توسط اين تابع برگشت داده مي‌شود.مثال:

خروجي اين دستور عدد 1

خروجي دستور فوق عدد منفي يك

و خروجي آن عدد صفر مي‌باشد.

اين تابع براي بدست آوردن قدر مطلق يك عدد، محتويات يك متغير عددي و يا يك عبارت محاسباتي يه كار مي‌رود و شكل آن به صورت زير مي‌باشد:

Abc(number)

Number: اين آرگومان مي‌تواند يك عدد، متغير عددي و يا يك عبارت محاسباتي باشد.

Print Abs(45.8)

Print Abs(-45.8)

حاصل اجراي هر دو دستور فوق عدد 8/45 مي‌باشد.

اين تابع به منظور محاسبه جذر يك عدد به كار مي‌رود و شكل آن به صورت زير مي‌باشد:

اين پارامتر مي‌تواند يك عدد، متغير عددي و يا يك عبارت محاسباتي باشد. توجه داشته باشيد كه مقدار number حتماً‌بايد مثبت و گر نه سيستم خطاي run-time error را مي‌دهد و اجراي برنامه متوقف مي‌شود.مثال:

حاصل اجراي دستور فوق عدد 8 مي‌باشد.

نتيجه اجراي دستور فوق عدد صفر خواهد بود.

اين تابع جهت محاسبه توانهاي مختلف عدد e(e تقريباً برابر 2.718282) به كار مي‌رود.

مبناي محاسبات عدد e و مقداري كه به عنوان پارامتر به اين تابع داده مي‌شود تواني از e است كه بايد محاسبه گردد. شكل اين دستور به صورت زير است:

اين آرگومان يك عدد، نام يك متغير عدد و يا يك عبارت محاسباتي مي‌باشد:

توجه: اگر مقدار number بيش از 709.782712893 باشد سيستم خطا مي‌دهد و اجراي برنامه متوقف مي‌شود.مثال:

حاصل عدد 148.413159102577 است.

اين تابع به منظور محاسبه لگاريتم اعداد در مبناي e به كار مي‌رود و شكل آن به صورت زير مي‌باشد:

اين آرگومان يك عدد، نام يك متغير عدد و يا يك عبارت محاسباتي كه حاصل آن بزرگتر از صفر است مي‌باشد. براي محاسبه لگاريتم اعداد در هر مبنايي مي‌توان از فرمول زير استفاده نمود:

كه n مبناي مورد نظر و x عددي است كه مي‌خواهيم لگاريتم ان را در مبناي n محاسبه كنيم.

بدين ترتيب بمنظوربدست آوردن تابعي كه يك عدد را بعنوان ورودي دريافت ولگاريتم آن را محاسبه كند، مي‌توان دستورات زير را نوشت:

و براي استفاده از آن تابع به صورت زير عمل كرد.

اين تابع براي توليد اعداد تصادفي به كار مي‌رود و شكل آن به صورت زير مي‌باشد:

عدد تصادفي توليد شده بين صفر و يك است.

اين پارامتر يك عدد، متغير عددي و يا يك عبارت محاسباتي مي‌باشد.

اگر number يك عدد منفي باشد آنگاه به عنوان مبناي محاسبات توليد عدد تصادفي استفاده خواهد شد.

اگر number يك عدد مثبت باشد آنگاه عدد تصادفي جديدي كه توسط الگوريتم تابع Rnd ايجاد مي‌شود به عنوان خروجي برگردانده خواهد شد.

اگر number برابر صفر باشد اخرين عدد تصادفي توليد شده مجدداً برگردانده خواهد شد.

مثال: با اجراي دستورات زير به طور متوالي آنگاه خواهيم داشت:

خروجي 0.7055475 خواهد بود.

خروجي 0.7055475 خواهد بود.

خروجي 0.224007 خواهد بود.

خروجي 0.224007 خواهد بود.

اگر بخواهيم اعداد توليد شده بيش از بازه صفر و يك و به صورت صحيح باشند، به عنوان مثال بين يك تا ده بايد به صورت زير عمل كرد:

اما اگر دستورات فوق هر بار از ابتدا اجرا گردند، اعداد توليد شده مجدداً مانند سري قبل خواهد بود. جهت جلوگيري از تكرار اعداد با هر بار اجراي مجدد دستورات فوق بايد كاري كرد كه تابع Rnd از اعداد مختلفي جهت توليد تصادفي استفاده نمايد. براي اين كار با اضافه كردن دستور Randomize در ابتداي برنامه، تابع Rnd از زمان سيستم براي توليد اعداد استفاده كرده و مشكل فوق برطرف مي‌گردد.

اين تابع براي تبديل اعداد به رشته‌هاي كاركتري استفاده مي‌شود و شكل آن به صورت زير است:

اين پارامتر مي‌تواند يك عدد، متغير عددي و يا يك عبارت محاسباتي باشد.

اگر عدد ورودي اين تابع مثبت باشد سمت چپ آن يك فضاي خالي (blank) بجاي علامت در خروجي قرار داده مي‌شود. اما اگر عدد ورودي منفي باشد علامت عدد نيز از اجزاء رشته خواهد بود.مثال:

خروجي آن رشته "495" مي‌باشد.

خروجي آن رشته "495.65" مي‌باشد.

اين تابع عكس تابع Str عمل كرده و يك رشته را به عنوان ورودي دريافت و مقدار عددي آن را برمي‌گرداند. كار تبديل رشته به عدد در اين تابع تا زماني كه به اولين كاركتر غير قابل تبديل برخورد نمايد ادامه خواهد داشت.

شكل اين تابع به صورت زير است:

Val(String)

String: اين پارامتر شامل رشته‌اي از كاركترها و يا نام يك متغير رشته‌اي است.مثال:

Print Val("2457")

خروجي آن عدد 2457 مي‌باشد.

خروجي آن عدد 78910 است يعني فاصله‌هاي خالي حذف مي‌گردند.

خروجي آن عدد 29 مي‌باشد.

اين تابع يك كاركتر و يا رشته را به عنوان ورودي دريافت كرده و كد كاركتر يا اولين حرف رشته را به عنوان خروجي برمي‌گرداند. شكل اين دستور به صورت زير است:

اين پارامتر مي‌تواند يك كاركتر و يا نام يك متغير رشته‌اي است.

اگر String داراي مقدار نباشد (يعني null باشد) سيستم خطاي run-time error مي‌دهد.مثال:

خروجي آن عدد كه معادل كد حرف A است مي‌باشد

خروجي آن عدد 97 است.

خروجي آن عدد 65 معادل كد A حرف است مي‌باشد.

اين تابع برعكس تابع Val بوده و عددي كه به عنوان ورودي دريافت مي‌كند، معادل كد كاركتري كه بايد برگرداند در نظر گرفته و آن را برمي‌گرداند.

شكل اين دستور به صورت زير است:

اين پارامتر يك عدد و يا نام يك متغير عددي است.مثال:

مقدار Str1 حرف A خواهد بود.

مقدار Str1 علامت > خواهد بود.

مقدار مجاز charcode بين صفر تا 255 مي‌باشد.

4ـ توابع تاريخ و زمان

توسط اين گروه از توابع مي‌توان به اطلاعات مربوط به تاريخ و زمان سيستم دست يافت.

خروجي اين تابع از نوع Date كه نشان دهنده تاريخ سيستم است مي‌باشد. شكل اين تابع به صورت زير مي‌باشد.

مثال:

بدين ترتيب متغير MD مقدار تاريخ سيستم را خواهد داشت.

جهت تغيير تاريخ سيستم بايد به صورت زير عمل كرد.

اين تابع اطلاعات را به صورت mm-dd-yy نمايش مي‌دهد و سيستم به طور اتوماتيك تاريخهاي صحيح ماه و روز را كنترل مي‌نمايد و از ورود اشتباه آنها جلوگيري مي‌نمايد.

اين تابع يك تاريخ را به عنوان ورودي دريافت (اين تاريخ مي‌تواند به صورت هر يك از صورتهاي مجاز سيستم باشد) و عدد روز مربوطه را كه بين 1 و 31 مي‌باشد برمي‌گرداند. شكل تابع به صورت زير است:

اين پارامتر مي‌تواند تاريخ، يك رشته نشان دهنده تاريخ و يا نام يك متغير از نوع تاريخ باشد. اگر مقدار اين پارامتر Null باشد آنگاه توسط آن مقدار Null برگشت داده مي‌شود.

خروجي اين برنامه عدد 3 مي‌باشد.

اين تابع همانند تابع Day يك تاريخ را دريافت كرده و يك عدد بين 1 و 12 را كه نشان دهنده شماره ماه است برمي‌گرداند. شكل اين تابع به صورت زير مي‌باشد.

مشابه آنچه در مورد Day گفته شد مي‌باشد.

مثال:

خروجي اين برنامه عدد 6 مي‌باشد.

اين تابع يك تاريخ را به عنوان ورودي دريافت و عدد مربوط به سال آن را برمي‌گرداند. شكل اين تابع به صورت زير است:

مشابه آنچه در مورد Day گفته شد مي‌باشد.

مثال:

خروجي اين برنامه عدد 2000 مي‌باشد.

اين تابع داراي پارامترنبوده‌وباصدا زدن آن مقدارتاريخ وساعت سيستم ازنوع date برگردانده مي‌شود.شكل اين دستور بصورت زير مي‌باشد.

مثال:

خروجي تاريخ و ساعت سيستم مي‌باشد.

توسط اين تابع كه تاريخ را به عنوان ورودي دريافت مي‌كند يك عدد كه نشان دهنده روز هفته است برگردانده مي‌شود. شكل اين تابع به صورت زير است:

اين آرگومان مشابه آنچه در تابع Date گفته شد، مي‌باشد.

عددي است كه مشخص كننده اولين روز يا شروع هفته مي‌باشد و مقادير مطابق جدول2-5 مي باشد.

خروجي اين تابع يك عدد بين 1 تا 7 بوده كه مطابق روزهاي مشخص شده در جدول فوق مي‌باشد:مثال:

خروجي حاصل از اجراي برنامه فوق عدد 7 يعني Saturday مي‌باشد.

جدول مقادير Firstdayofweekدر تابع Weekday

توسط اين تابع مي‌توان مدت زيادي دلخواه را به يك تاريخ اضافه و يا كم كرد. شكل اين تابع به صورت زير است.

DateAdd(interval,number,date)

Intervalاين پارامتر مشخص كننده واحد زماني است كه مي‌خواهيم به يك تاريخ اضافه و يا كم كنيم. مثلاً ماه، هفته، روز و ...

زماني كه مي‌خواهيم به تاريخ اضافه و يا كم كنيم (واحد اين زمان توسط interval مشخص شده است.

اگر اين مقدار عدد مثبت باشد به تاريخ اضافه و اگر منفي باشد از آن كم مي‌گردد.

Date: تاريخ مبنايي كه مي‌خواهيم محاسبات را بر روي آن انجام دهيم.

مقاديري كه interval بر حسب آنها قابل تنظيم مي‌باشد به شرح جدول 3-5 مي‌باشند.

مثال: فرض كنيد مي‌خواهيم برنامه‌اي بنويسيم كه 6 ماه به تاريخ سيستم اضافه كند.

جدول مقاديري كه interval بر حسب آنها قابل تنظيم مي‌باشد

اين تابع اختلاف بين دو تاريخ را كه به عنوان پارامترهاي ورودي دريافت مي‌كند نشان مي‌دهد و شكل آن به صورت زير است:

اين پارامتر مانند آنچه در DateAdd گفته شد مي‌باشد.

اين دوپارامتر ازنوع date هستند و بترتيب تاريخهايي رامشخص مي‌كنند كه مي‌خواهيم اختلاف بين آنها را بدست آوريم.

اين پارامتر در صورت استفاده اولين روز هفته را تعيين كرده و بر اساس جدولي است كه در تابع Weekday گفته شد. اگر اين پارامتر حذف شود مقدار پيش فرض براي آن 1 يعني Sunday مي‌باشد.

اين پارامتر در صورت استفاده اولين هفته سال را مشخص مي‌كند و اگر حذف شود اولين هفته روزي است كه اول ژانويه در آن قرار دارد.

مثال: فرض كنيد مي‌خواهيم برنامه‌اي بنويسيم كه اختلاف دو تاريخ را بر حسب ماه محاسبه كند:

در اين بخش به معرفي دو گروه از دستورالعملهاي موجود در زبان V.B مي‌پردازيم. يك گروه دربرگيرنده دستورالعملهايي است كه مي‌توان توسط آنها بخشهايي از برنامه را به دفعات مورد نظر تكرار كرد.

دسته دوم گروهي از دستورالعملها مي‌باشند كه توسط آنها مي‌توان شرايط حاكم بر برنامه را كنترل و بر حسب آن مسير مناسب ادامه دستورات را تعيين نمود

لیندوز , رایانه های ارزان تحت لینوکس عرضه می‌کند
تهران -خبرگزاری کار ایران

شرکت لیندوز , یکی از بزرگترین تولیدکنندگان نرم افزار های رایانه ای تحت
سیستم عامل لینولس, اعلام کرد رایانه های شخصی ارزانقیمت تحت لینوکس خود را
از این
هفته روانه بازار خواهد کرد
به گزارش سرویس ICT خبرگزاری کارایران , ایلنا , به نقل از PCWORLD , لیندوز
هدف از این اقدام را ارائه انتخاب بیشتر به استفاده کنندگان از محصولات
رایانه ای اعلام کرد.

این رایانه ها که KOOBOX نامیده شده اند, دارایی مانیتور کریستال مایع ( LCD
) چهارده اینچ ,‌CD درایو , کارت صدا , کارت شبکه , ‌صفحه کلید , ‌اسپیکر
,‌ پردازشگر 2/1 گیگاهرتزی ,‌ بیست گیگا بایت دیسک سخت و حافظه SDRAM به
میزان 256 مگابایت هستند و به قیمت 499 دلار عرضه شده اند.

همچنین این شرکت اعلام کرده است برای کاربرانی که به امکانات بیشتری احتیاج
دارند , نوع دیگری از رایانه ها را با امکانات قدرتمندتر فراهم آورده است که
به قیمت 699 دلار به فروش خواهد رساند.

این سیستم ها مجهز به سیستم عامل لیندوز نسخه 4 و مجموعه نرم افزاری آفیس تحت
لیندوز هستند و مشتریان این سیستم ها می توانند تا سقف 1500 برنامه کاربردی
از سایت این شرکت دریافت کنند .

یادآور می شود , شرکت لیندوز در حال حاضر ازسوی مایکروسافت متهم شده است که
قوانین مربوط به نامهای تجاری را زیر پا گذشته است و به همین سبب از سوی
دادگاههای آمریکا موضوع تشابه نام لیندوز و ویندوز مورد بررسی قانونی قرار
دارد

تعریف مهندسی نرم افزار

تولید سیستم های نرم افزاری بصورت گروهی با استفاده از قواعد مهندسی در تولید و استفاده از جنبه های تکنیکی و غیر تکنیکی.علاوه بر داشتن اطلاعات تکنیکی محاسباتی باید روش مذاکره و دریافت اطلاعات را نیز بدانند.

وجود مستندات برای نرم افزارها در زمینه نصب و نگهداری آنها. ( مخصوصا در سیستم های بزرگ).

پیشرفت در متدهای تولید نرم افزار: با گسترش سیستم های نرم افزاری متدهای قدیمی جوابگو نبودند. متدهای جدید برای کنترل پیچیدگی نرم افزار ضروری هستند. ایجاد محیطهای جدید توسعه نرم افزار کمک عمده ای در تولید نرم افزار می باشد.

1-1-نرم افزار مبتنی بر علم مهندسی

تاکید روی تولید نرم افزار نمی باشد بلکه تولید موثر. همه مسائل نرم افزاری قابل حل هستند. ولی هدف استفاده از منابع کم و زمانبندی کم و هزینه کم می باشد.

صفت نرم افزار مبتنی بر علم مهندسی:

1. قابلیت نگهداری آن: وجود تغییرات مکرر در نرم افزار نیازمند مستندات است.
2. اعتماد به نرم افزار: در انجام کار خود شکست نخورد.
3. کارآمد: به هدر ندادن حافظه و سیکل های cpu و دیگر منابع.
4. ارتباط ساده کاربر با آن: طراحی رابط کاربر باید متناسب با تواناییهای کاربران باشد.

بهینه سازی همواره مشکل می باشد. اعمال بهبودها سود را کاهش می دهد. ( بهبود و سود خطی نیستند). تصمیم گیری بهینه سازی بر روی کارایی یا قابلیت نگهداری به عهده مهندس نیست بلکه در نیازهای سیستم باید مشخص شود.

1-2-فرایند نرم افزار software process

برای توسعه سیستم های نرم افزاری مدلهای مختلفی ارائه گردید. این مدلها براساس سایر مهندسی ها بوده است. که اولین مدل، مدل آبشاری می باشد. ولی بدلیل محدودیت استفاده از آن بزودی از دور خارج شد. مدلهای فرایند نرم افزار هنوز بحث داغ مهندسی نرم افزار می باشد.

بعضی از مدلهای توسعه عبارتند از:

1- روش آبشاری 2- برنامه نویسی اکتشافی 3- الگو سازی 4- تبدیل رسمی 5- اسمبل کردن با اجزای موجود

سه روش اول بطور عملی استفاده شده اند.

روش آّبشاری

دوران زندگی نرم افزار بر اساس مدل آبشاری بصورت زیر است.

تعریف نیازمندیها

طراحی سیستم و نرم افزار

پیاده سازی و تست

ترکیب و تست سیستم

عملکرد و نگهاری

1. تعریف و تحلیل نیازمندیها: سرویسها، و محدودیتها و اهداف سیستم در مصاحبه با کاربران سیستم حاصل می گردد. تعریف نیازمندیها و قابل فهم بودن آنها توسط کاربران و توسعه دهندگان.
2. طراحی سیستم و نرم افزار: باید موارد زیر را مشخص کرد

1. نیازهای نر م افزاری

2. نیازهای سخت افزاری
3. معماری کلی از سیستم ( تعیین اعمال سیستم )

3. پیاده سازی و تست واحد های برنامه: اعمال سیستم در مرحله طراحی برنامه نویسی شده و هر کدام از آنها تست می شوند.
4. مونتاژ و تست سیستم: واحد های نوشته شده با هم ترکیب می شوند. تا سیستم کامل حاصل گردد و سیستم ترکیب شده تست می گردد.
5. عملکرد و نگهداری: طولانی ترین فاز بوده . رفع خطاهای پیدا شده. و بهبود واحد های سیستم . ایجاد سرویسهای جدید.

جدا کردن مراحل مختلف از هم بهتر است ولی ارتباط حتما وجود دارد.

یافتن مشکلات نیازمندی در مرحله طراحی، یافتن مشکلات طراحی در مرحله پیاده سازی و غیره انجام می شود. تکرار این عمل نباید از حدی بیشتر باشد. بعد از رفع بعضی از مشکلات به مراحل بعدی رفته و رفع خطاها را به مراحل بعدی موکول می کنند.

فاز تست مرحله نهایی تحویل سیستم به مشتری می باشد. که همان عمل رسیدگی و ارزیابی می باشد.

رسیدگی: بر آورد کردن نیازهای تعریف شده کاربر

ارزیابی: بررسی نحوه عملکرد و نرم افزار

فاز نهایی نگهداری سیستم می باشد. شامل اعمال تغییرات در نیازمندیها، طراحی و پیاده سازی می باشد.

هدف مهندسی: کاهش هزینه های کلی نرم افزار است. با برآورد دقیق نیازمندیها، طراحی و رسیدگی و ارزیابی هزینه کل کاهش می یابد.

برنامه نویسی اکتشافی

توسعه و پیاده سازی سیستم اولیه، ارئه به کاربر، ترفیع و تصحیح آنها تا رسیدن به یک سیتم مطلوب

در سیستم هایی که مشخصه آنها دقیق نیست و یا مشکل است. بهتر می باشد. ( سیستم های هوش مصنوعی ) . چون نحوه عملکرد یک انسان مشخص نیست. خصوصیت اصلی: تغییرات سریع در سیستم. تغییرات در زمان کم اعمال و بررسی می گردند. رسیدگی معنی ندارد چون مشخصه اولیه سیستم بطور کامل در دست نیست.

سه دلیل عمده استفاده از برنامه سازی اکتشافی:

1-تهیه مستندات بطور کامل ضروری نیست چون سیستم مداوما تغییر می کند.

2-ساختار سیستم بطور کامل تعریف نشده است. تغییرات مدام باعث خرابی مستندات می شود و نگهداری آن مشکل و پر هزینه می باشد.

3- در این روش تیم های کوچک و ماهر کار می کنند.

1-3-مدلهای فرایند مدیریت

مدیر، مدل فرایند نرم افزاری را که باعث مدیریت ناصحیح گردد نمی پذیرد. مدیریت فرایندی را می پذیرد که فرایند توسعه را به کمک مستندات و گزارشات ملموس تر کند. به همین خاطر مدل مبتنب بر مستندات ایجاد شد که فرایند نرم افزار به چند مرحله تقسیم شد و در آخر هر مرحله یک سری گزارشات ارائه می گردد.( مدل آبشاری).

مدل آبشاری : بسیار مناسب

الگو سازی : تولید مستندات در فاز اول. اقتصادی نیست. فازهای بعدی با استفاده از مدل آبشاری بهتر می شوند.

اکتشافی: مناسب نیست. تغییرات سریع و زیاد است.

تبدیلات رسمی: بسیار مناسب ولی افراد باید تکنیکی باشند.

مدل مبتنی بر اسمبل: مناسب نیست. مستندات توصیف کننده سیستم شاید استفاده مجدد را محدود کند.

مشکلات مدل مبتنی بر مستندات:

1-مستندات تولید شده در فاصله های زمانی منظم امکان پذیر نیست پس ممکن اس غیر واقعی باشند.

2-تست مستندات لازم است. ولی باعث بالا رفتن هزینه می شود که مقرون به صرفه نیست.

3- استفاده از مستندات هر مرحله برای ورود به مرحله بعدی باطل شده است. چون این روش باعث پنهان سازی اطلاعات از توسعه دهندگان می شود.

4-مطالعه مستندات ارزشمن است. ولی بعضی مواقع بدون مطالعه مستندات یک مرحله وارد مرحله بعدی می شویم.

2-تعریف نیازمندیهای نرم افزار

2-1-تشخیص و تحلیل نیازمندیها:

فرایند ایجاد سرویسهایی که سیستم باید ایجاد کند و محدود یتهای سیستم را گویند. خروجی آن مشخصه نیازمندیها ست که اولین مستندات رسمی تولید شده در فرایند نرم افزار است.

به دلایل زیر درک کامل نیازمندیهای یک سیستم مشکل است.

1. سیست مورد بحث جدید بوده و یا اینکه سیستم قبلی اصلا قابل قبول نیست. اگر تشخیص مشکل نیز ممکن باشد یافتن راه حل ممکن است مشکل باشد.
2. یک سیستم بزرگ کاربران متعددی دارد. پس نیازهای نهایی باید بر اساس توافق همه باشد.
3. معمولا خریداران از کاربران سیستم هستند. خریداران نیازمندیها را بر اساس محدودیتهای سازمانی و اقتصادی تهیه می کنند. و ممکن است با نیازهای واقعی کاربر مطابقت نداشته باشد.

مشخصه های یک نرم افزار در سطوح مختلف تولید می گردند. این سطوح عبارتند از:

1. تعریف نیازمندیها: با زبان طبیعی سرویسهای مورد نیاز کاربر را بیان می کنند. که برای هه افراد در گیر سیستم باید قابل فهم باشد.
2. مشخصه نیازمندیها: مستندات ساخت یافته، توصیف سرویسهای قابل ارائه توسط سیستم باید دقیق باشد. چون مبنای قرارداد مابین خریدار و تولید کننده است.
3. مشخصه نرم افزار ( مشخصه طراحی): یک توصیف انتزاعی از نرم افزار است. خواننده مشخصه، طراحان سیستم هستند نه کاربران یا مدیران. بکارگیری مشخصه های رسمی در این مستندات دارای اهمیت خاصی است.

در یک مدل فرایند غیر از الگو سازی، استخراج نیازمندیها شامل مراحل زیر است:

1. مطالعه امکان سنجی از نظر سخت افزاری و نرم افزاری، اقتصادی و محدودیت بودجه
2. تشخیص و تحلیل نیازمندیها: استخراج نیازمندیها یا مشاهده سیستم. مصاحبه کاربران خریداران و تحلیل آنها
3. تعریف نیازمندیها: مدل سیستم شکل یافته و مبنایی برای تعریف انتزاعی نیازمندیها
4. مشخصه نیازمندیها: توصیف دقیق نیازمندیهای سیستم

2-2-مستندات نیازمندیهای نرم افزار

این مستندات سیستمی را که باید ایجاد شود تعریف می کند. و مبنای قرار داد تولید کننده و مشتری است. خصوصیات مستندات نیازمندیها

1- فقط رفتار خارجی سیستم را مشخص می کند. 2- محدودیتهای پیاده سازی را مشخص می کند. 3- سادگی انجام تغییرات 4- مرجع افراد پشتیبان سیستم 

5-برنامه ریزی دقیق دوران زندگی نرم افزار 6- پاسخ دهی به وقایع نامطلوب

سازمان دهی مستندات

1-مقدمه: دلیل نیاز به سیستم، شرایط کاری سیستم

2- مدل سیستم : مدل سیستم را با ارتباط مابین اجزای سیستم و محیط بیرون نشان دهد.

3-مسیر تکاملی: یک مسیر برای تکامل این نرم افزار مشخص کند. ( با پیشرفت سخت افزار و نرم افزار)

4-نیازمندیهای عملیاتی: ( سرویس های تهیه شده برای کاربر با زبان طبیعی)

5-نیازهای غیر عملیاتی: محدودیتهای اعمال شده به سیستم

6- خلاصه: تشریح اصطلاحات بکار رفته در مستندات

ضمیمه ها

1. مشخصه نیازمندیهای عملیاتی: تشریح نیازمندیهای سیستم
2. مشخصه نیازمندیهای غیر عملیاتی: تشریح نیازمندیهای غیر عملیاتی و محدودیتهای سیستم
3. سخت افزار
4. نیازمندیهای بانک اطلاعاتی
5. ایندکس

این مستندات، مستندات طراحی نیستند باید طوری تنظیم شوند که عملکرد سیستم را بدون مشخص کردن چگونگی آن مشخص کند.

تعریف نیازمندیها: توصیف انتزاعی سرویسهای قابل ارائه توسط یک سیستم و محدودیتهای موجود در یک سیستم. رفتار خارجی سیستم را مشخص می کند.

نیازمندیهای عملیاتی یک سیستم باید کامل و سازگار باشند. منظور از سازگار بودن متناقض نبودن نیازمندیها است.

تعریف نیازمندیها معمولا با ترکیبی از زبان طبیعی، جدولها، نمودارها نوشته می شود. تا توسط کاربران معمولی قابل فهم باشند. زبان طبیعی دقیق نبوده و مبهم می باشد. به همین خاطر روشهایی که در آن زبان طبیعی حضور دارد زیاد خوب نیستند.

مشکلات استفاده از زبان طبیعی :

1. تفکیک نکردن نیزمندیهای عملیاتی، نیازمندیهای غیر عملیاتی، اهداف سیستم و غیره
2. در یک جمله چندین نیازمندی بیان گردد.

ایراد گرفتن ساده است ولی نوشتن تعریف نیازمندیها بسیار مشکل است. اولین نسخه از تعریف نیازمندیها سازمان خوبی ندارد. چون نویسنده آن همچون سایر نویسندگان تمایل دارد آنچه در ذهن داردبنویسد. مدیر پروژه وظیفه سازمان دهی این نیازمندیها را به عهده دارد. بهتر است قالب استانداردی برای بیان نیازمندیها باشد.

2-3-تکامل نیازمندیها:

هنگام توسعه تعریف نیازمندیها، نیازهای کاربر بیشتر درک می شود. پس نیازهای تهیه شده قبلی تغییر می کند. مستندات باید طوری باشد که اعمال تغییرات در آن مستلزم بازنویسی آن نباشد. اگر چه نیازمندیهای عملیاتی و غیر عملیاتی هر دو در معرض تغییر هستند ولی نیازمندیهای غیر عملیاتی متاثر از تغییر در سخت افزار می باشد.

تکامل نیازمندیها در طول توسعه سیستم

نیازمندیهای اولیه

طراحی اولیه

نیازمندیهای تغییر یافته

طراحی تغییر یافته

محیط کاربر

محیط تغییر یافته

با کم کردن ارجاعات و بخش بخش کردن مستندات، قابلیت تغییر پذیری مستندات افزایش می یابد. مستندات بصورت یک کتاب تهیه می شوند و ممکن است توسط ماشین قابل خواندن نباشند.

برای حل این مشکل می توان از مستند سازی الکترونیکی و ابزارهای مستندسازی استفاده کرد. برای حل این مشکل باید یک معماری استاندارد الکترونیکی برای مستندات ایجاد کرد.

3-مدل سازی

در تعریف نیازمندیها مدلهای انتزاعی استفاده می شود. ولی برای سازمان دهی مشخصه نیازمندیها یک مدل مشروح از سیستم ضروری است.

انواع مدل سازی

1. تابعی: مجموعه ای از عملیات متاثر از هم . روش جریان داده ها
2. شی گرا: مجموعه ای از اشیاء متاثر از هم
3. ترکیبی از هر دو

3-1-تحلیل دیدگاه

منابع اطلاعاتی سیستم را به روش بالا به پایین توضیح نمی دهند. دیدگاه های مختلفی برای تشریح سیستم وجود دارد. در اصل دیدگاه راهی برای بررسی سیستم است. دیدگاه ها رایجع به کاربران، سنسورهای وابسته به سیستم، سیستم های کامپیوتری متصل به این سیستم، پردازش عملیاتی و محدودیتهای غیر عملیاتی است.

اولین قدم در تحلیل دیدگاه، تعیین دیدگاه های ممکن است. نمدار حبابی دیدگاه روش ساده ای است که شامل مجموعه ای از اسامی دیدگاه ها ست. نمودار حبابی از طریق مذاکره با افراد درگیر در سیستم تولید می شوند.

مثال: ATM

تحویل پول

ارزیابی کارت

تقاضای حساب مشتری

رابط کاربر

اشکال و پیام

چاپگر

سعی می شود فعلا هیچ سازمان دهی در مورد این دیدگاه ها انجام نشود تا همه افراد ایده ها خود را ارائه دهند. تشخیص درستی یا نادرستی دیدگا ها امکان پذیر نیست ولی

1. هر عمل باید در یک دیدگاه باشد.
2. در هر دیدگاه منبع و مقصد اطلاعات مشخص باشد.
3. ویژگیهای غیر عملیاتی دیدگاه های مجزایی در نظر گرفته شوند.
4. هر دیدگاه عملیاتی باید یک سری پردازش را مشخص کنند.

مرحله دوم دسته بندی دیدگاه هاست. که دیدگاههای مرتبط بهم در یک دسته قرار می گیرند.

دیدگاه های عملیاتی

1. دیدگاه های محدود کننده:

1. عملیات خارج از سیستم، دیدگاه کاربران، منابع اطلاعاتی را مشخص می کنند. بانک اطلاعاتی و غیره

2. دیدگاه های تعریف کننده: قسمتی از سیتم در حال مدل سازی، پردازش اطلاعات متمرکز، ارزیابی کارت، مبدل پولها، برگشت کارت

2. دیدگاه های غیرعملیاتی: هزینه، حفاظت و امنیت

مرحله بعدی سازمان دهی به دسته های دیدگاه های مشخص شده است. هیچ دیدگاهی نباید بیش از 5 دیدگاه فرعی داشته باشد.

دنیای تحویلدار اتوماتیک

مشتری

نگهداری ماشین

تحویلدار اتوماتیک

اعمال ماشین

چاپگر

ارزیابی کارت

اعمال کاربر

برگشت کارت

برخورد مابین نیازمندیها ممکن است :

1. دیدگاه های مستقیم--> نیازهای اصلی
2. دیدگاه غیر مستقیم --> نیازهای کم اهمیت

3-2-توصیف مدل

تعریف نیازمندیها توصیف ارتباط سیستم با دنیای خارج است. و انتزاعی بوده و فاقد اطلاعات کافی است. پس باید بطور مشروحتر توصیف گردند. هر توصیفی باید شامل موارد زیر باشد.

1- جزئیات ورودیهای سیستم 2- جزئیات خروجیهای سیستم

3-جزئیات پردازش داده های سیستم 4- جزئیات کنترل در سیستم

به ازای هر دیدگاه می توان یک نمودار جدولی ایجاد کرد که ارتباط با جریان داده ها را نشان می دهد. هر نمودار جدول دارای 5 ستون است که شامل منبع اطلاعات، اطلاعاتی که باید پردازش شوند، پردازشی که باید انجام شود. فعالیت تولید شده و مقصد اطلاعات است.

ATM از دیدگاه کاربر

دیدگاه ATM

گره های یادداشت

اطلاعات موجود در نمودار که برای هر نهاد بطور کامل بیان می شود.

داده ها و فعالیت های روی پردازش

کارت: کارت شناسایی بانک است که دارای علائم مغناطیسی است.

PIN: یک عدد 4 رقمی است. که رمز ورود می باشد.

ارزیابی کارت: این عمل چک می کند که آیا عدد وارد شده معتبر است یا نه

نمودارهای فعالیت:

ترتیب عملیاتی مربوط به یک عمل را نشان می دهد که از چپ به راست در جهت پیکان است. به ازای بعضی از عملیات نمودار فعالیت وجود ندارد مانند ورود کارت.

نمودار فعالیت ارزیابی کارت

اطلاعات شماره حساب نامعتبر

ok

مشتری

خواندن اطلاعات شماره حساب

ارزیابی کارت

درخواست pin

درخواست اطلاعات شماره حساب

اتمام تراکنش

کارت

ok

درخواست pin از ATM

اطلاعات شماره حساب از DB

نمدارهای فعالیت باید نسبتا ساده باشند. پس از تهیه نمدارهای فعالیت مستقل، قدم بعدی ترکیب آنهاست.

3-3-مدل سازی داده ها

4-مشخصه نیازمندیها

تعریف نیازمندیها متمایز از مشخصه نیازمندیهاست. تعریف با زبان طبیعی و جداول انجام می شود که قابل فهم همه باشد و ممکن است مبهم باشد. ولی در مشخصه نیازمندیها نباید ابهام وجود داشته باشد. یعنی نحوه بیان باید طوری باشد که ابهام در آن نباشد.

چون مشکلات در مرحله نیازمندیها، هزینه نگهداری و خطایابی سیستم را به مراتب افزایش می دهد.

4-1-نشانه های مشخصه نیازمندیها

بدلیل مشکلات زیادی که زبان طبیعی دارد پیشنهاد می شود که از زبانهای مشخصه رسمی ریاضی استفاده کرد. مشکل این زبانها عدم فهم از طرف افراد مختلف است. روش دیگر ایجاد مشخصه رسمی و تبدیل آن به شکل قابل فهم برای کاربر.

زبانهای زیادی برای نیازمندیها طراحی شده است. Psl/psa ، sadt، RSL

مناسبترین تکنیک برای تفکیک نیازمندیها، بکارگیری عناصر مشخصی از مدل سیستم و توصیف عملیات آنها با جزئیات بیشتر است.

4-2-مشخصه های زبان ساخت یافته:

بیشتر مشخصه ها بر پایه زبان طبیعی هستند و بصورت فرم های استاندارد مشخص می شوند. ساختارهای کنترلی در برنامه سازی و نشانه های گرافیکی.

فرم های خروجی، ورودی و عملیات سیستم برای تشریح نیازمندیها استفاده میشوند.

عمل : ارزیابی کارت

توصیف: این عمل باید اطمینان حاصل کندکه کارت وارد شده توسط کاربر توسط بانک معتبر صادر شده و حاوی اطلاعات مناسب از شماره حساب و جزئیات مبلغ قبلی گرفته شده باشد.

ورودیها: شماره شناسایی بانک، شماره حساب، تاریخ انقضاء، تاریخ آخرین تراکنش، اخرین تراکنش

منبع: داده ها از کارت خوانده می شوند.

خروجیها: وضعیت کارت

مقصد: تحویلدار خود کار، وضعیت کارت به قسمت دیگری از نرم افزار ارسال می شود.

نیازها: لیست بانک در قالب شماره حساب، تاریخ روز

پیش شرط: کارت باید وارد شده و اطلاعات خوانده شود

پس شرط:

تاریخ روز =< تاریخ انقضاء تاریخ روز=> تاریخ آخرین تراکنش

خوب = وضعیت کارت یا نامعتبر=وضعیت کارت

4-3-روش مبتنی بر فرم

بر اساس اشیاء سیستم سازمان دهی می شوند. همچون عملیات سیستم، وقایع موجود در سیستم. این روش به راحتی با مشخصه رسمی ریاضی تطابق دارد. در این مشخصه ها از زبان طبیعی نیز استفاده می شود و ممکن است ابهاماتی داشته باشد.

4-4-مشخصه نیازمندیها به کمک programming description language PDL

جهت جلوگیری از ابهامات از یک زبان توصیف PDL استفاده می شود.

PDL: مشتق شده از زبانی همچون Ada است که دارای ساختارهای انتزاعی تر است.

مزیت: تست آنها توسط ابزار خاصی از نظر معنایی و نحوی

مشکل: اجبار خواننده به داشتن دید عملیاتی از سیستم، چون بصورت مجموعه ای از اعمال ارائه می شوند و انواع کمتر است.

خطرات:

1. مدل توسط زبان مدلسازی محدود می شود و بیانگر دامنه کاربرد نیست.
2. یک مدل طراحی است نه وسیله ای برای کمک به فهم سیستم برای کاربر

هر چه قدر انتزاع بیشتر باشد فهم سیستم برای کاربر بهتر است. مشکل دیگر بالا رفتن هزینه آموزش و شروع کار است.

امتیازات PDL مبتنی بر Ada

1. عمل بصورت مجموعه ای از چند فعالیت ساده است و ترتیب اجرای آنها مهم است.
2. استفاده از شیء گرایی در مدلسازی سیستم.

Procedure request_pin ( pin in out pin_string)

''the pin is represented as a string of 4 character

d:character;

begin

user_request("please type your personal number");

for I in 1..4 loop

get-character_from keypad(d);

put_onto_screen('*');

pin(i)=d;

end loop;

end request_pin

4-5-نیازهای غیر عملیاتی

سه نوع هستند.

1. نیازمندیهای محصول: مربوط به زمان توسعه سیستم است.

1. نیازمندیهای کارایی (سرعت و حافظه)

2. نیازمندیهای قابلیت استفاده مجدد
3. نیازمندیهای قایلیت اعتماد
4. نیازمندیعای قابلیت حمل

2. نیازمندیهای فرایند مربوط به فرایند توسعه بوده و برای توسعه سیستم هستند.

1. نیازمندیهای تحویل ---زمان تحویل و مستندات آن

2. نیازمندیهای استاندارد---استانداردهای فرایند مورد استفاده
3. نیازمندیهای پیاده سازی---زبان و متد طراحی

3. نیازمندیهای خارجی

1. نیازمندیهای قانونگذاری

2. محدودیتهای اضافی
3. نیازمندیهای عملیات درونی و تاثیر آن بر بیرون

نیازمندیهای غیر عملیاتی باید قابل تست باشند.

نیازمندیهای غیر قابل تست: سیستم باید توسط کنترل کنندگان باتجربه به آسانی بکار رود و باید طوری سازماندهی شود که خطاهای آن کمینه شود.

می توان نیازها را طوری بیان کرد که قابل تست باشد.

مانند: کنترل کنندگان باتجربه باید پس از 2 ساعت آموزش از سیستم استفاده کنند. و پس از این آموزش تعداد متوسط خطاهای کاربران مجرب نباید بیشتر از 2 خطا در روز باشد.

بعضی از نیازهای غیر عملیاتی در ارتباط با نیازهای عملیاتی هستند که با هم تناقض دارند.

مانند: حداکثر حافظه مورد نیاز سیستم باید 256 کیلو بایت باشد چون باید در یک Rom باشد.

نیازمندی دیگر: سیستم باید در Ada نوشته شود ولی برنامه ای که عملیات سیستم را انجام می دهد در کتر از 256کیلو بایت قابل اجرا نیست.

+نیازمندیهای غیر عملیاتی بسیار متنوع و پیچیده هستند و برای بیان آنها از زبان طبیعی استفاده می شود.

+نیازمندیهای باید طوری بیان شوند که قابل تست باشند.

4-6-ارزیابی نیازمندیها:

برای کنترل احتیاجات کاربر باید این عمل انجام شود. در غیر اینصورت خطاهای موجود در نیازمندیها به مراحل بعدی منتقل می شوند.

شامل جهار مرحله است.

1-معتبر بودن احتیاجات کاربر: بعضی از اعمال به فکر کاربر می رسد و بعضی دریگر بعدا مشخص می شود. و احتیاجات توسط افراد مختلف عنوان می شوند.

2- سازگاری نیازمندیها

3-کامل بودن نیازمندیها—حاوی کلیه اعمال و محدودیتهای مورد نظر کاربر باشد.

4-واقعی بودن نیازمندیها: قابل درک بودن نیازمندیهای نرم افزار

اگر از روش انتزاعی استفاده شود ارزیابی مشکل است. لذا بعد از تحویل سیستم مشکلات نمایان می شود. ولی الگوسازی یک روش بهتر در ارزیابی نیازمندیهاست. ارزیابی از مرحله اول تا آخر در توسعه سیستم وجود دارد.

با مرور نیازمندیهای توسط پیمانکاران و مشتری بعضی از خطاهای کشف می شوند. ولی بهترین روش برای چک کردن سازگاری نیازمندیها استفاده از ابزار خودکار است. و با شرط وجود یک زبان رسمی امکان پذیر است.

بیان نیازمندیها در زبان Ada/PDL ناسازگاریها را تشخیص می دهد. روش دیگر کنترل صحت نیازمندیها شبیه سازی است.

مشکل:هزینه بالای تولید شبیه ساز و صرف وقت زیاد. تغییر شبیه ساز مشکل است و در سیستم های بزرگ استفاده نمی شود.

5-الگو سازی:

الگوسازی یک تکنیک مهم در ارزیابی نرم افزار است. تصور تولید سیستم از روی مشخصه برای بعضی از کاربران مشکل است. حل مشکل با الگوسازی امکان پذیر است که در مراحل اولیه فرایند نرم افزار الگویی ایجاد می شود و کاربران می توانند خطاها را کشف کرده و رفع نمایند.

الگوسازی نرم افزار مجزا از سخت افزار است که در سخت افزار با قطعات موجود با هزینه کم قابل انجام است. ولی در نرم افزار الگو برای طراحی وجود ندارد بلکه برای ارزیابی نیازهای وجود دارد.

مزایای الگوسازی

1. توسعه دهندگان و کاربران در حین توسعه به نظرات مشترکی می رشند.
2. تشخیص نواقص سرویسهای سیستم
3. تشخیص و رفع ناسازگاریهای آنها
4. تشخیص نواقص نیازها و ناسازگاری آنها
5. امکان سنجی و مفید بودن سیستم
6. یک مبنا برای نوشتن مشخصه برای یک سیستم کیفی است.

الگوسازی

تکنیک کاهش ریسک

آموزش قبل از تحویل

تست را مطمئن تر می کند. ( اگر الگو و سیستم اصلی عیب نداشته باشند یعنی سیستم درست کار می کند).

مراحل الگوسازی

1-تعیین اهداف الگو

2- انتخاب اعمال عملیات و غیر عملیاتی که در الگوسازی باید در نظر گرفته شود.

3-توسعه الگو

4-ارزیابی سیستم الگو

هدف

1-الگوسازی رابط

2-ایجاد سیستم ارزیابی نیازمندیهای عملیاتی سیستم

3-تشریح امکانات نرم افزار

معمولا در الگوسازی به نیازمندیهای غیر عملیاتی حافظه، سرعت توجهی نمی شود.

ارزیابی الگو: مهمترین مرحله که برای آمادگی برای آموزش کاربر است.

مشکل اساسی الگوسازی در سرعت توسعه سیستم است که با سرعت کم انجام می شود. ایراد اساسی هزینه های بالای الگوسازی است.

مزیت: افزایش کیفیت نرم افزار، حس رقابت در توسعه دهندگان نرم افزار

5-1-الگوسازی در فرایند نرم افزار:

مهمترین مشکل کاربران تشخیص سخت تاثیر این سیستم بر کار خود هستند.

راه حل:

1. برنامه نویسی اکتشافی
2. ایجاد الگوی قابل دور انداختن ----> مبنایی برای تشخیص نیازمندیها

فرایند نرم افزار مبتنی بر الگوسازی

1. کاهش هزینه ها
2. الگوی قابل دور انداختن
3. روشن کردن نیازمندیها

مشکلات این روش

1-در نظر گرفتن قسمتهای مهمی از سیستم ( همچون امکانات امنیتی)

2-نیازمندیهای غیرعملیاتی بطور کامل در پیاده سازی الگو بیان نمی شوند.

3-کاربر آن را بصورت یک سیستم عملیاتی در نظر نمی گیرد. چون سرعت آن کند است و کار واقعی فرق دارد.

کارهای انجام شده در طول توسعه الگو ممکن است بعضی از قسمتها را مجددا تکرار کند. به خاطر تغییراتی که ممکن است در طول توسعه الگو ایجاد شود.

فرایند دیگر توسعه تدریجی می باشد که بر مبنای برنامه نویسی اکتشافی است. قطعات به تدریج توسعه داده شده و تحویل داده می شوند و کاربر از طریق کار با قسمت کنونی اطلاعاتی را برای قسمت بعدی پیدا می کند.

قطعات ارزیابی شده و تحویل داده شده تغییر پیدا نمی کنند مگر اینکه خطایی پیدا شود. به ازای هر قطعه مستندات مشخص می شوند که این کار خطاهای سیستم را در مراحل بعدی کمتر می سازد.

5-2-تکنیک های الگوسازی:

انواع تکنیک

1. زبانهای مشخصه ای قابل اجرا
2. زبانهای بسار سطح بالا
3. زبانهای بسیار سطح بالای مبتنی بر کاربر ( 4gl)
4. ترکیب قطعات قابل استفاده مجدد

5-2-1-زبانهای مشخصه قابل اجرا:

بیشتر از یک مدل سیستم ریاضی استفاده می شود که قابل اجرا هستند. ( Z و VDM)

مزیت: هزینه تولید مشخصه از الگو ناچیز است. که الگو مشخصه سیستم است.

مشکلات

1-الگوسازی رابطهای گرافیکی امکان پذیر نیست.

2-کند بودن توسعه الگو

3-کند بودن سیستم قابل اجرا و کارآمد نبودن آن (خاطره بد کاربر از سیستم )

با زبان تابعی قابل حل هستند. ML و میرندا، با توابع ریاضی سیستم مشخص می شود.، اجرای برنامه متشکل از چند زیر برنامه است.

+ زبانهای تابعی همانند زبانهای بسیار سطح بالا هستند. بیان مختصری از مسئله ای که باید حل شود را ارائه می دهد. سرعت اجرای برنامه های تابعی کمتر است پس کمتر در الگو سازی استفاده می شود.

5-2-2-زبانهای بسیار سطح بالا:

ساختمان داده های پویا دارند.

خصوصیات بهتری دارند ( قابلیتهای بهتر)

برای توسعه سیستم های بزرگ مناسب نیستند چون زمان اجرای بالایی دارند.

تعدادی از زبانها و موارد کاربرد آنها

Small talk شیء گرا رابطهای کاربر

Prolog منطقی پردازش نمادی

Lisp تابعی پردازش نمادی

4GL بانک اطلاعاتی پردازش داده های تجاری

دلایل استفاده از small talk:

1. ماهیت شی گرایی تغییرات را راحت می کند.
2. این سیستم خود در اختیار محیط و کاربر است وکاربر می تواند از قطعات قابل اجرای مجدد استفاده کند.

5-2-3-زبانهای چند شکلی:

زبانهایی هستند که هم در زمینه برنامه نویسی و هم در زمینه زبانهای مشخصه استفاده می شوند. به جای استفاده از زبانهای چند شکلی می توان از ترکیب چند زبان برنامه نویسی استفاده کرد. که هر قسمتی از یک سیستم را با یک زبان متناسب الگوسازی کرد.

مزیت این کار:

1-هر قسمت با مناسب ترین زبان انجام می شود.

2-سرعت الگوسازی افزایش می یابد.

عیب: برقراری ارتباط مابین زبانهای مختلف است.

5-2-4-زبانهای نسل چهارم (4GL)

در پردازش داده های اقتصادی از این روش الگوسازی استفاده می کنند. که فرایند توسعه را افزایش می دهند. 4GLها امکانات حول بانک اطلاعاتی را دارا هستند.

4GL به استفاده مجدد از نرم افزار تاکید دارد.و زیر برنامه های اخذ اطلاعات و گزارشگیری می توانند مجددا استفاده شوند. نگهداری این سیستم ها راحت تر است. به جای تغییرات، بازنویسی کامل سیستم انجام می شود.

4GLها هزینه توسعه را کاهش می دهند.ولی تاثیر آن بر هزینه سیکل زندگی سیستم های بزرگ مشخص نیست. به دلیل عدم وجود استانداردها ممکن است منجر به مشکلاتی در نگهداری سیستم در مدت طولانی گردد. یک سری ابزارها برای این زبانها وجود دارد

سیستم rapid/use از ترکیب 4GL و ابزار کیس ایجاد شده است.

5-2-5-ترکیب قطعات قابل استفاده مجدد

زمان توسعه کاهش می یابد. بهترین مثال زبان برنامه نویسی پوسته (shell) تحت لینوکس است که یک زبان دستوری است. چون unix همه چیز را به عنوان فایل می بیند امکان ارتباط مابین دستورات مختلف به راحتی قابل انجام است. ورودی یک دستور می تواند خروجی دستور دیگری باشد.

این روش با ترکیب زبانهای بسیار سطح بالا و 4GL استفاده می شود. الگوسازی رابط کاربر با کمک پوسته محدودیت دارد. زیرا مدل ساده ای از ورودی و خروجی در unix وجود دارد.

5-3-الگوسازی رابط کاربر

قسمت عمده توسعه سیستم های کاربردی است. کاربر در طراحی رابط نقش دارد. که یک الگوسازی رابط کاربر در حضور کاربر انجام می شود. در اینجا تنها رابط مشهاهده و احساس می شود طراحی کامل نیست که از برنامه نویسی اکتشافی استفاده می شود.

زبانهای small talk و lisp برای الگوسازی رابط بهتر هستند که هر کدام دارای قطعات مربوط به خود هستند که در طراحی رابط ها می توانند استفاده شوند. 4GL ها دارای امکاناتی برای طراحی صفحه نمایش هستند.

سیستم مدیریت رابط کاربر

برای بعضی از کاربردها یا قسمتی از کاربردها مثل رابط کاربر، استفاده از الگوسازی برای تشخیص نیازمندیها بصورت یک تحلیل انتزاعی ضروری است زیرا به احتمال قریب به یقین نتایج قابل قبولی را ارائه می کند.

مدیریت باید بداند تنها راه موثر برای ایجاد رابط کاربر الگوسازی است و نباید به نوشته ها اکتفا کرد.

6-مشخصه رسمی

مشخصه مشروح سیستم قبلا با PDL یا روشهای دیگری نوشته می شدند که انتزاعی نیستندو به دلیل انتزاعی بودن زبانهای برنامه سازی دیگر از این روشها استفاده نمی شود.

استفاده متدهای رسمی : کاهش هزینه و بالا بردن کیفیت سیستم.

با استفاده از مشخص رسمی می توان خطاهای موجود در مشخصه غیر رسمی را پیدا کرد.

دلایل وجود مشخصه رسمی

در این زبانها دایره لغات، نحو و معنای آنها رسما تعریف نشده است.

امتیازات استفاده از این زبانها:

1-مشخصه ایجاد شده دقیق بوده و مبنای طراحی است. (خطاها کاهش می یابد)

2-به دلیل وجو نهاد های ریاضی، اثبات سازگاری و کامل بودن مشخصه امکان پذیر است.

3-پردازش خودکار مشخصه های نرم افزار، انیمیشن مشخصه رسمی جهت تهیه یک الگو امکان پذیر است.

دلایل عدم بکار گیری مشخصه رسمی

1-ترس مدیر از صحت عملکرد متد جدید

2-آشنا نبودن مهندسین با مشخصه رسمی

3-سرمایه گذاری نکردن خریداران به دلیل نا آشنایی با مشخصه رسمی

4-بعضی از سیستم ها با تکنیک های موجود قابل تشخیص نیستند. ( ایجاد رابط محاوره ای کاربر)

5-عدم آگاهی نسبت به تکنیک های مشخصه رسمی و کاربرد آنها

6-در مورد ابزار پشتیبانی کار کمتری شده است.

7-درک نادرست از مهندسی نرم افزار (مهندسی نرم افزار همان پذیرش متدهای رسمی توسعه نرم افزار است.).

هزینه های توسعه نرم افزار

7-فرایند طراحی

1. طراحی یک فرایند خلاق است.
2. مستلزم تجربه و تواناییهای طراح
3. با کتاب نمی توان یاد گرفت

طراحی کلید اصلی مهندسی نرم افزار کارآمد است ولی بیان آن با اصول مهندسی امکان پذیر نیست.

مراحل طراحی

1. مطالعه و درک مسئله ( مرحله شناخت نیازمندیها)
2. مشخص کردن صفت اصلی یک راه حل ( بهتر است چند راه حل باشد و مورد ارزیابی قرار گیرند)
3. توصیف هر موضوع انتزاعی موجود در راه حل انتخابی

این عمل برای هر انتزاع موجود در مرحله اول تکرار می شود و بازسازی ادامه دارد تا زمانی ادامه دارد تا زمانی مشخصه طراحی از هر انتزاع تولید گردد.

7-1-فرایند طراحی

مدل عمومی طراحی نرم افزار گراف جهت دار است. گره ها نهادها را مشخص می کنند.( فرایندها و توابع) پیوندها ارتباط مابین نهادها را نشان می دهند.

گراف باید سازگار باشد و گراف به تدریج ساخته می شود.

طراحی و مشخصه ارتباط تنگاتنگی با هم دارند. مشخصه نرم افزار مربوط به نیازمندیها بوده و کار مستقلی است. ولی رسمی کردن مشخصه، جزئی از فرایند طراحی است.

فعالیتهای طراحی و محصولات آنها:

در طول تجزیه سیستم، خطاها و نقایص مراحل قبلی پیدا می شوند. این کار موجب اصلاح مراحل قبلی می شود.

شروع کردن یک مرحله قبل از پایان مرحله قبلی معمول است.

در شکل قبلی مراحل ترتیبی هستند. ولی در واقع فرایندها به موازات هم انجام می شوند.محصولات تولید شده در مراحل مختلف متفتوت بوده و میزان جزئی بودن آنها در طول فرایند طراحی متفاوت است.

فعالیتهای طراحی سیستم های نرم افزاری بزرگ:

1. طراحی معماری—زیر سیستم های نهایی ، ارتباط نهایی آنها و مستند سازی آنها
2. مشخصه انتزاعی: به ازای هر زیر سیستم مشخصه نیازمندیها مشخص می شود.
3. طراحی رابط کاربر: رابط هر زیر سیستم طراحی و مستند سازی می شود.
4. طراحی قطعه—سرویسهای سیستم مابین قطعات زیر سیستم ها تقسیم می شوند.
5. طراحی ساختمان داده ها
6. طراحی الگوریتم:الگوریتم های استفاده شده جهت تهیه سرویسها به تفصیل طراحی شده و مشخص می گردند.

به ازای هر زیر سیستم این کار تکرار می شود تا مستقیما به اجزای برنامه نویسی نقش شوند.

روش پیشنهادی طراحی بالا به پایین است. مسئله را بصورت بازگشتی به مسائل کوچکتر تقسیم می کنند تا ساده تر شوند. ( روش سلسله مراتبی) استفاده مجدد دارد.

طراحی بالا به پایین در تجزیه تابعی روش معتبری است. در روش شیء گرایی روش بالا به پایین مفید نیست.

7-2-متدهای طراحی:

در حالت عادی طراحی نرم افزار مجموعه ای از نیازمندیها به زبان طبیعی بیان می شوند وشروع به برنامه نویسی می کردند و در حین برنامه نویسی تغییراتی را در سیستم اولیه اعمال می کردند که طراحی سیستم نهایی با مستندات اولیه یکسان نبودند.

بعض از متدها:

1. توسعه سیستم جکسون
2. طراحی ساخت یافته
3. تحلیل سیستم های ساخت یافته
4. Rapid /use
5. Mascot که در طراحی سیستم های بلادرنگ استفاده می شود.

متدهای ساخت یافته در پروژه های بزرگ با موفقیت عمل کرده اند. هزینه های طراحی کاهش می یابد چون دارای علائم استاندارد هستند و طراحی بصورت استاندارد انجام می شود.

متدها از جهاتی با هم مشترک هستند

1-دید نمودار جریان داده که در آن سیستم ها به کمک تبدیلات داده ها مدلسازی می شوند.

2-دید نهاد رابطه ای برای توصیف ساختمان داده های منطقی

3- دید ساختاری که اجزای سیستم مستند سازی می شوند.

روشهای دیگر همچون انتقال حالت وجود دارد که مراحلی را که یک نهاد در آن فعالیت دارد نشان می دهد.

همه متدها یک دیکشنری داده ها نیاز دارند.

در متدهای ساخت یافته، طراحان باید از یک مشخصه، طراحی های مشابهی را بدست آورند.

7-3-توصیف طراحی

طراحی نرم افزار حاوی نهاد ها و رابطه ها است.

1. به روشهای مختلفی استفاده می شوند
2. مبنای پیاده سازی
3. وسیله ارتباطی بین طراحان زیر سیستم ها

در مستندسازی طراحی می توان از سه نوع نشانه گذاری استفاده کرد.

1. نشانه گذاری گرافیکی: ارتباطات ما بین اجزا و برقراری ارتباط مابین طراحی سیستم واقعی که مدل سازی شده است استفاده می شود. مفید ترین وسیله برای ارائه تصویر کلی از سیستم است.
2. زبانهای توصیف برنامه (PDL) :در این زبانها اهداف طراح به جای چگونگی پیاده سازی سیستم بیان می شوند.
3. متن غیر رسمی: بعضی از اطلاعات را نمی توان رسمی بیان کرد بلکه به زبان طبیعی بیان می شوند.

7-4-استراتژی های طراحی:

دو استراتژی وجود دارد:

1. طراحی تابعی: سیستم از دید تابعی طراحی می شود. با دید سطح بالا شروع شده و به تدریج اصطلاحاتی بر روی آن انجام می شود. تا طراحی مشروح از آن حاصل گردد. این استراتژی توسط طراحی ساخت یافته و اصلاح مرحله به مرحله تشریح شد. حالت سیستم متمرکز است و بین توابعی که بر روی آنها عمل می کنند به اشتراک گذاشته شده است.
2. طراحی شیء گرا: مجموعه ای از اشیاء سیستم را نشان می دهند. حالت سیستم متمرکز نیست و هر شیء اطلاعات خود را مدیریت می کند. اشیاء نمونه ای از کلاس هستند که دارای خصوصیات و عملیات هستند. ارتباط از طریق مبادله پیام است.

دید تابعی از کامپایلر:

طراحی شی گرا مبتنی بر پنهان سازی اطلاعات است. تحزیه تابعی بالا به پایین در پروژه های کوچک و بزرگ استفاده شده است.

روشهای تابعی و شی گرایی کاملا مجرا از هم استفاده نمی شوند. مکمل هم بوده و در هر مرحله ای از فرایند طراحی مورد استفاده قرار می گیرند.

دید سطح بالا به سیستم دید شی گرایی است. پس در طراحی انتزاعی دید شی گرایی بهتر است. هنگام بیان دقیق سیستم،باید بصورت مجموعه ای از توابع بیان شود نه اشیاء. و هر چه قدر سیستم بیشتر تجزیه گردد، دید شی گرا به سیستم بهتر است. در سطوح بالا و پایین شی گرایی بهتر است و در سطوح میانی دید تابعی بهتر است.

8-کیفیت طراحی

از کجا بدانیم یک طراحی خوب است یا نه: ممکن است منظور، طراحی که کارآمد باشد خوب است. طراحی که قابلیت نگهداری آن بهتر است خوب است. ( قابل فهم بوده و تغییرات راحت تر و بدون تاثیر بر سیستم های دیگر ممکن است.)

ویژگیهای کیفیت، هم در طراحی شی گرا و هم در طراحی تابعی قابل اجرا است. البته در طراحی های شی گرا، معمولا قابلیت نگهداری طراحی ها راحت تر است.

پیوستگی: تطابق یک قطعه با قطعات دیگر را نشان می دهد. قطعه باید تابع منطقی یا نهاد منطقی را پیاده سازی کند. هر قسمتی از این قطعه باید در این پیاده سازی شرکت کند. اگر این قطعه شامل قسمتهایی باشد که مستقیما با عمل منطقی آن ارتباط ندارد درجه پیوستگی کم است.

پیوستگی براساس تابع یا شیء قابل بیان است. در حالت تابعی پیوسته ترین چیز، یک تابع است در حالت شی گرایی اسیاء تشکیل دهنده سیستم ذاتا پیوسته هستند. با ارث بری پیوستگی کاهش پیدا می کند.

اتصال: ارتباط داخلی مابین واحد های برنامه. هر چه قدر واحد ها مستقل باشند اتصال ضعیف است. اگر از متغیرهای مشترک ما بین ماژولها استفاده شود اتصال وجود دارد.اتصال زمانی ضعیف است که ارتباط مابین ماژولها از طریق ارسال پارامتر باشد. ارث بری نیز یک اتصال مابین کلاسها ایجاد می کند.

8-1-قابلیت فهم طراحی:

وابسته به نحوه طراحی قطعه هاست. و دارای ویژگیهای زیر است.

1-پیوستگی: آیا می توان قطعه ای را بدون مراجعه به قطعات دیگر درک کرد؟

2-نامگذاری: اسامی قطعه ها با معنی هستند.

3-مستندسازی: آیا نقش کردن نهاد های دنیای واقعی و قطعه ها درست مستندسازی شده است.

4-پیچیدگی: الگوریتم های استفاده شده چقدر پیچیدگی دارند. ( ساختار دستورات نه سرعت)

معیارهای مختلفی برای اندازه گیری میزان پیچیدگی وجود دارد. که بعدا بحث خواهد شد. پیچیدگی در قابلیت فهم قطعات موثر است ولی عوامل دیگری همچون سازمان دهی داده ها و سبکی که طراحی با آن توصیف شده است.

وراثت قابلیت فهم را بالا می برد. ولی اگر باعث شود که هنگام مطالعه سلسله مراتب جستجو شوند فهم کاهش می یابد.

8-2-قابلیت تطبیق:

ارتباط روشنی مابین سطوح مختلف قطعات طراحی باید وجود داشته باشد.

1. اتصال قطعات ضعیف
2. مستندسازی خوب
3. پیاده سازی قابل خوانا
4. مستندات قطعه قابل فهم باشد.

در سیستم های شیءگرا قابلیت تطبیق راحت تر است. به همین دلیل در الگوسازی از زبانهای شیء گرا استفاده می کنند.

9-توسعه برنامه های قابل اعتماد:

با گسترش کاربرد کامپیوتر نیاز به سیستم های قابل اعتماد بیشتر می شود. برنامه نویسی هنر است ولی در نظر گرفتن قابلیت اعتماد و ...به تکنیک های برنامه نویسی بر می گردد.

9-1-پرهیز از عیب

سیستم های تولید شده باید عاری از عیب باشند. منظور نرم افزاری که با مشخصه خود سازگار باشد نه نرم افزاری که بر اساس انتظار کاربر عمل کند. هرچقدر تعداد خطاهای باقیمانده کمتر باشد یافتن و رفع کردن آنها هزینه برتر است.

در یک سیستم کامل، امکانات تحمل خطا نیز در نظر می گیرند تا قابلیت اعتماد افزایش یابد.

برای توسعه سیستم استفاده از یک زبان سطح بالا با تعیین نوع دقیق، ضروری است.

برنامه نویسی ساخت یافته

1. طراحی بالا به پایین
2. Goto ندارد
3. خواندن برنامه بصورت ترتیبی امکان پذیر است.

موارد مشکل ساز دیگر

1. اعداد ممیز شناور ذاتا دقیق نیستند.
2. اشاره گرها: چون استفاده نادرست باعث خرابی برنامه می شود.
3. بازگشتی: دنبال کردن برنامه مشکل است.
4. وقفه ها: احتمال قطع یک برنامه بحرانی در وسط اجرا وجود دارد.
5. توازی نرمال: ارتباط برنامه ها مشکل ساز است.

البته همه تکنیکها و ساختمان داده ها مفید هستند ولی در استفاده از آنها باید بیشتر مواظب بود.

9-2-تعیین نوع داده ها

هر قطعه از برنامه باید فقط به اطلاعات مجاز دسترسی داشته باشد. پنهان سازی اطلاعات در این زمینه بهتر هستند چون تغییر یک قطعه بدون تغییر در قطعات دیگر امکان پذیر است که باید از زبانهای برنامه نویسی با تعیین نوع قوی در پنهان سازی استفاده کرد مانند پاسکال.

سیستم تعیین نوع باید امکان مدل سلزی همه انواع داده های مورد نیاز سیستم را داشته باشد. در نام گذاری متغیرها باید از اسامی با معنی استفاده شود. به ازای هر نوع، اعما آنها و نحوه نمایش داده ها باید بصورت انتزاعی گروه بندی شود. چون در این حالت نوع داده مستقل از برنامه می تواند ارزیابی شود.

9-3-تحمل عیب

حتی اگر سیستمب دون عیب باشد بهتر است یک سری امکانات تحمل خطا در نظر گرفته شود. چون ممکن است یک سری مطالب بر مبنای فرضهای نادرست باشد.

برای تحمل خطا 4 عمل باید انجام شود.

1-کشف خرابی 2- تعیین خسارت:قسمتهایی که تحت تاثیر خطا قرار می گیرند باید مشخص باشد.  3- ترمیم عیب: سیستم باید به حالت امن برگردانده شود.  4-اصلاح خطا: اگر پس از ترمیم سیستم بتواند به کار عادی خود ادامه دهد نیاز به اصلاح خطا نیست.

در سخت افزار برای تحمل پذیری خطا از تکرار قطعات سخت افزاری استفاده می کردند. (mirroring) دو روش مشابه در نرم افزار بصورت زیر وجود دارد.

1. برنامه نویسی چند نسخه ای: نسخه های مختلفی از یک سیستم پیاده سازی می شوند. و همگام با هم اجرا می شوند. خروجی آنها با هم مقایسه می شوند و در صورت ناسازگار بودن رد می شوند.

2. بلاک های ترمیمی: این روش، یک روش دانگی ریز (finer- grain) برای تحمل خطا است. که در آن یک واحد برنامه حاوی بلاکی برای بررسی خرابی است. اگر عیبی توسط این بلاک کشف شود بلاک دیگر موجب می شود که سیستم به سرعت برگشته و زیر برنامه تکرار شود و .... خرابی مشترک در روش چند نسخه ای توسط این روش قابل کشف است.

9-4-پردازش استثناء

خطای رخ داده در حین اجرا را استثناء گویند.( خطای سخت افزاری یا نرم افزاری). اگر استثنایی قبلا پیش بینی نشده باشد کنترل به سیستم مکانیزم پردازش استثنا منتقل می گردد. اغلب زبانها امکانات کنترل استثناء ندارند بیشتر از دستورهای تصمیم گیری برای این عمل استفاده می شود.

استثناها معمولا با متغیر مشترک مشخص می شوند. مقدار این متغیر حالتهای مختلف و نوع استثناء را نشان می دهد که بعد از فراخوانی هر زیر برنامه باید کنترل شود.

9-5-برنامه نویسی تدافعی

برنامه نویس با فرض وجود برخی ناسازگاریها عمل می کند. برنامه باید حالت سیستم را کنترل کرده و در حالت امن نگه دارد. این روش یک روش تحمل خطا است که شامل فعالیتهای زیر است. کشف خطا و برآورد خسارت و ترمیم عیب

کشف خطا و برآورد خسارت:

خرابی در سیستم باعث می شود متغیرها، مقادیری نامعتبر داشته باشند در بیشتر زبانها یک متغیر عمومی وجود خطا را نشان می دهد.

روش دیگر این است که از عبارات منطقی بر اساس متغیرهای حالت استفاده شود. بررسی می شود که آیا بعد از انتساب، مقدار متغیر غیر طبیعی است یا نه؟

برآورد خسارت مشکل بوده و گران تمام می شود. خسارت باید با یک استراتژی کشف عیب، که وقوع عیب را قبل از تغییر در سیستم بررسی می کند، کمینه شود. اگر عیبی پیدا شود باید از تغییرات صرف نظر کرد تا خسارت وارده منتر شود. برآورد خسارت برای ترمیم عیب نیست بلکه قسمتهایی که تحت تاثیر این عیب هستند را تعیین می کند.

تکنیک های دیگری همچون checksum و ... وجود دارد.

ترمیم عیب: فرایند اصلاح فضای حالت سیستم است. بطوری که اثرات خرابی کمینه شده و سیستم بتواند به کار خود ادامه دهد.

ترمیم پیشاپیش: تصحیح حالت خسارت دیده سیستم

ترمیم تاخیری: انتقال سیستم به یک حالت امن

ترمیم پیشاپیش: مختص سیستم هایی است که اطلاعاتی راجع به محاسبه حالتهای صحیح در آن فراهم شده است.

ترمیم تاخیری: مستلزم نگهداری جزئیاتی از حالت امن و برگشت به این حالت پس از کشف خطا است.

روش دیگر: ایجاد نقاط کنترلی دوره ای است که حاوی کپی های مختلفی از حالت سیستم است و پس از کشف خطا به آخرین نقطه کنترلی بر می گردد.

10-استفاده مجدد نرم افزار

با استفاده از قطعات قابل استفاده مجدد هزینه تولید نرم افزار و کیفیت آن بالا می رود. در نظام مهندسی طراحی سیستم براساس قطعات قابل استفاده مجدد در نظر گرفته شده است. ولی در اغلب نرم افزارهای پیاده سازی شده این خاصیت در نظر گرفته نشده است.

سطوح قابل استفاده مجدد:

1- سیستم کاربردی 2-زیر سیستم ها 3- ماژولها و اشیاء 4- توابع

استفاده مجدد از قطعات فقط به معنای استفاده از کد نیست. بلکه شامل طراحیها و مشخصه ها نیز هست. نگرش دیگر ایجاد یک مولد است. در این روش اطلاعات قابل استفاده مجدد در سیستم مولد برنامه گنجانده می شود. این مولد را می توان در زبانهای خاصی برنامه نویسی کرد. مولد مشخص می کند که قطعات قابل استفاده مجددی که باید مورد استفاده قرار گیرند، چگونه باید با هم ترکیب شده و چگونه باید پارامتریک شوند.

سه جنبه مختلف:

1-توسعه نرم افزار برای استفاده مجدد

2-توسعه نرم افزار با قطعات قابل استفاده مجدد

3-استفاده مجدد سیستم کاربردی

10-1-توسعه نرم افزار برای استفاده مجدد

برای این منظور باید کاتالوگ و مستندات مناسبی برای قطعات در نظر گرفته شود. قطعات تولید شده در آن واحد قابل استفاده مجدد نیستند و بر اساس نیازهای در نظر گرفته شده که بعدا تعمیم داده شده و استفاده می شوند. به خاطر بالا بودن هزینه تعمیم استفاده از آن زیاد خوب نیست.

برای برآورد کردن قابلیت استفاده مجدد به دو سوال پاسخ داده شود.

1-چگونه این قطعه،تجرید دامنه کاربرد را نشان می دهد

  در یک تشکیلات که از اینترنت استفاده می‌کند، یک پراکسی سرور ترکیبی از سخت‌افزار و نرم‌افزار است که بعنوان یک واسطه بین کاربر داخلی و اینترنت عمل می‌کند بطوری که امنیت، نظارت مدیریتی و سرویس‌های caching تامین می‌شود. یک سرور پراکسی دارای پروتکل مشخصی است،‌ بنابراین برای هرنوع پروتکلی (HTTP، FTP و غیره) باید تنظیم شود. پراکسی سرور بعنوان بخشی از یک سرور gateway (نقطه‌ای در یک شبکه که ورودی به شبکه‌ای دیگر است) رفتار می‌کند و می‌تواند برای انجام یک یا چند فانکشن‌ که در بخش بعد به آن اشاره می‌شود، تنظیم شود.

عملکردهایی که پراکسی سرور می‌تواند داشته باشد

 با تعریفی که از یک پراکسی ارائه شد، می‌توان از پراکسی برای بهبود عملکرد یک شبکه استفاده‌هایی کرد که در اینجا به چند مورد آن به اختصار اشاره می‌کنیم:

·   Firewall (دیواره آتش)

برای سازمانی که فایروال دارد، پراکسی سرور تقاضاهای کاربران را به فایروال می‌دهد که با آنها اجازه ورود یا خروج شبکه داخلی را می‌دهد.

·   Caching (ذخیره سازی)

سرور پراکسی که عمل caching را انجام می‌دهد، منابعی مانند صفحات وب و فایل‌ها را ذخیره می‌کند. هنگامی که یک منبع مورد دسترسی قرار گرفت، در سرور دخیره می‌شود و تقاضاهای بعدی برای همین منبع مشخص با محتویات cache پاسخ داده می‌شود. این عمل، دسترسی به آن منبع را برای کاربرانی که از طریق پراکسی به اینترنت متصل هستند، سرعت می‌بخشد و از طرفی از ترافیک اینترنت می‌کاهد و اجازه استفاده بهتر از پهنای باند را به کاربران داده می‌شود.

·   Filtering (فیلتر کردن)

سرور پراکسی می‌تواند ترافیک وارد شونده و خارج شونده از شبکه را بررسی کند و به آنچه که با معیارهای امنیتی یا سیاست سازمان مغایرت دارد، اجازه عبور ندهد.

·   Authentication (تصدیق هویت)

بسیاری منابع الکترونیکی سازمانی توسط ورود با کلمه رمز یا قرار داشتن در دامنه مشخصی از IP محدود شده‌اند. کاربران دور معمولاً از یک سرویس‌دهنده اینترنت ثالث استفاده می‌کنند که در این صورت این کاربر یا IP کامپیوتر آن برای سازمان معتبر تشخیص داده نمی‌شود. برای کاربرانی که بصورت فیزیکی به شبکه داخلی سازمان متصل نشده‌اند، پراکسی طوری عمل می‌کند که به کاربران دور اجازه ورود موقت داده شود یا به آنها بطور موقت یک IP سازمان تخصیص داده شود که بتوانند به منابع محدود شده دسترسی پیدا کنند.

·   Anonymization (تغییر هویت)

 برای محافظت شبکه داخلی یک سازمان از کاربران موجود در اینترنت، سرور پراکسی می‌تواند هویت سیستم‌های متقاضی داخلی را تغییر دهد. اگر منبع (مثلاً صفحه وب یا فایل) تقاضا شده توسط کاربر داخلی سازمان، در cache موجود نباشد، سرور پراکسی برای آن کاربر، بعنوان کلاینت عمل می‌کند و از یکی از آدرس‌های IP خودش برای تقاضای آن منبع از سرور موجود در اینترنت استفاده می‌کند. این آدرس IP «موقت»، آدرسی نیست که واقعاً در شبکه داخلی سازمان استفاده گردد و در نتیجه از بعضی از حمله‌های نفوذگران جلوگیری می‌شود. هنگامی که صفحه تقاضا شده، از طرف سرور روی اینترنت به پراکسی سرور می‌رسد، پراکسی سرور آن را به تقاضای اولیه مرتبط می‌کند و برای کاربر می‌فرستد. این پروسه تغییر دادن IP باعث می‌شود که تقاضا دهنده اولیه قابل ردیابی نباشد و همچنین معماری شبکه سازمان از دید بیرونی مخفی بماند.

·   Logging (ثبت کردن)

پراکسی سرور می‌تواند تقاضاها را بهمراه اطلاعات لازم در جایی ثبت کند تا بعداً امکان پیگیری اعمال کاربران داخل سازمان فراهم شود.

پیکربندی مرورگر

·   تعامل کاربر: کاربر باید از ابتدا مرورگر خود را پیکربندی کند که بدین ترتیب نیاز است که اطلاعات را از پشتیبانی فنی سازمان بدست آورد.

·   پیکربندی دستی: در این پیکربندی کاربر باید سروری را که نرم‌افزار پراکسی را اجرا می‌کند، مشخص کند. کاربر باید استثنائات هر دامنه‌ای را که می‌تواند بطور مستقیم به آن وصل شود، مشخص کند و به این ترتیب در اتصال به این دامنه‌های مشخص‌شده، پراکسی در مسیر قرار نمی‌گیرد.

·   پیکربندی خودکار: یک فایل تنظیم پیکربندی توسط سازمان که منطق استفاده از پراکسی توسط مرورگر در آن قرار دارد. URL فایل باید در پیکربندی مرورگر وارد گردد. اینکه یک تقاضا از طریق پراکسی مسیریابی شود یا خیر، بستگی به شروط موجود در آن فایل دارد.

  کاربرد پراکسی در  امنیت شبکه

  بعد از آشنایی با پراکسی سرور در بخش قبل حال به این مطلب می پردازیم که از دیدگاه امنیتی پراکسی چه هست و چه نیست ، از چه نوع حملاتی جلوگیری می کند و به مشخصات بعضی انواع پراکسی پرداخته می شود. البته قبل از پرداختن به پراکسی بعنوان ابزار امنیتی، بیشتر با فیلترها آشنا خواهیم شد.

پراکسی چیست؟

  در دنیای امنیت شبکه، افراد از عبارت «پراکسی» برای خیلی چیزها استفاده می کنند. اما عموماً، پراکسی ابزاری است که بسته های دیتای اینترنتی را در مسیر دریافت می  کند، آن دیتا را می  سنجد و عملیاتی برای سیستم مقصد آن دیتا انجام می  دهد. در اینجا از پراکسی به معنی پروسه  ای یاد می  شود که در راه ترافیک شبکه  ای قبل از اینکه به شبکه وارد یا از آن خارج شود، قرار می  گیرد و آن را می  سنجد تا ببیند با سیاست های امنیتی شما مطابقت دارد و سپس مشخص می  کند که آیا به آن اجازه عبور از فایروال را بدهد یا خیر. بسته های مورد قبول به سرور مورد نظر ارسال و بسته های ردشده دور ریخته می  شوند

پراکسی چه چیزی نیست؟

  پراکسی ها بعضی اوقات با دو نوع فایروال اشتباه می  شوند «Packet filter  و  Stateful packet filter» که البته هر کدام از روش ها مزایا و معایبی دارد، زیرا همیشه یک مصالحه بین کارایی و امنیت وجود دارد.

پراکسی با Packet filter تفاوت دارد

  ابتدایی ترین روش صدور اجازه عبور به ترافیک بر اساس TCP/IP این نوع فیلتر بود. این نوع فیلتر بین دو یا بیشتر رابط شبکه قرار می گیرد و اطلاعات آدرس را در header IP ترافیک دیتایی که بین آنها عبور می  کند، پیمایش می کند. اطلاعاتی که این نوع فیلتر ارزیابی می کند عموماً شامل آدرس و پورت منبع و مقصد می  شود. این فیلتر بسته به پورت و منبع و مقصد دیتا و بر اساس قوانین ایجاد شده توسط مدیر شبکه بسته را می پذیرد یا نمی پذیرد. مزیت اصلی این نوع فیلتر سریع بودن آن است چرا که header، تمام آن چیزی است که سنجیده می شود. و عیب اصلی ان این است که هرگز آنچه را که در بسته وجود دارد نمی  بیند و به محتوای آسیب رسان اجازه عبور از فایروال را می دهد. بعلاوه، این نوع فیلتر با هر بسته بعنوان یک واحد مستقل رفتار می کند و وضعیت (State) ارتباط را دنبال نمی کند.

پراکسی با Stateful packet filter تفاوت دارد

  این فیلتر اعمال فیلتر نوع قبل را انجام می دهد، بعلاوه اینکه بررسی می کند کدام کامپیوتر در حال ارسال چه دیتایی است و چه نوع دیتایی باید بیاید. این اطلاعات بعنوان وضعیت (State) شناخته می  شود.

  پروتکل ارتباطی TCP/IP به ترتیبی از ارتباط برای برقراری یک مکالمه بین کامپیوترها نیاز دارد. در آغاز یک ارتباط TCP/IP عادی، کامپیوتر A سعی می کند با ارسال یک بسته SYN (synchronize) به کامپیوتر B ارتباط را برقرار کند. کامپیوتر B در جواب یک بسته SYN/ACK (Acknowledgement)  برمی گرداند، و کامپیوتر A یک ACK به کامپیوتر ‍B می فرستد و به این ترتیب ارتباط برقرار می شود. TCP اجازه وضعیتهای دیگر، مثلاً   FIN (finish) برای نشان  دادن آخرین بسته در یک ارتباط را نیز می دهد.

  هکرها در مرحله آماده سازی برای حمله، به جمع آوری اطلاعات در مورد سیستم شما می پردازند. یک روش معمول ارسال یک بسته در یک وضعیت غلط به منظوری خاص است. برای مثال، یک بسته با عنوان پاسخ (Reply) به سیستمی که تقاضایی نکرده، می فرستند. معمولاً، کامپیوتر دریافت کننده باید پیامی بفرستد و بگوید “I don’t understand” . به این ترتیب، به هکر نشان می دهد که وجود دارد، و آمادگی برقراری ارتباط دارد. بعلاوه، قالب پاسخ می  تواند سیستم عامل مورد استفاده را نیز مشخص کند ، و برای یک هکر گامی به جلو می باشد . یک فیلتر Stateful packet منطق یک ارتباط TCP/IP را می فهمد و می تواند یک “Reply” را که پاسخ به یک تقاضا نیست، مسدود کند ـــ آنچه که یک فیلتر packet ردگیری نمی کند و نمی  تواند انجام دهد. فیلترهای Stateful packet می توانند در همان لحظه قواعدی را مبنی بر اینکه بسته مورد انتظار در یک ارتباط عادی چگونه باید بنظر رسد، برای پذیرش یا رد بسته بعدی تعیین کنند. فایده این کار امنیت محکم تر است. این امنیت محکم تر، بهرحال، تا حدی باعث کاستن از کارایی می شود.  نگاهداری لیست قواعد ارتباط بصورت پویا برای هر ارتباط و فیلترکردن دیتای بیشتر، حجم پردازشی بیشتری به این نوع فیلتر اضافه می کند.

پراکسی ها یا Application Gateways

  Application Gateways که عموماً پراکسی نامیده می شود، پیشرفته ترین روش استفاده شده برای کنترل ترافیک عبوری از فایروال ها هستند. پراکسی بین کلاینت و سرور قرار می گیرد و تمام جوانب گفتگوی بین آنها را برای تایید تبعیت از قوانین برقرار شده، می سنجد. پراکسی بار واقعی تمام بسته  های عبوری بین سرور و کلاینت را می سنجد، و می  تواند چیزهایی را که سیاستهای امنیتی را نقض می  کنند ، تغییر دهد یا محروم کند. توجه کنید که فیلترهای بسته ها فقط headerها را می سنجند ، در حالیکه پراکسی ها محتوای بسته را با مسدود کردن کدهای آسیب رسان همچون فایلهای اجرایی، اپلت های جاوا، ActiveX و ... غربال می کنند.

  پراکسی ها همچنین محتوا را برای اطمینان از اینکه با استانداردهای پروتکل مطابقت دارند، می  سنجند. برای مثال، بعضی اشکال حمله کامپیوتری شامل ارسال متاکاراکترها برای فریفتن سیستم قربانی است؛ حمله های دیگر شامل تحت تاثیر قراردادن سیستم با دیتای بسیار زیاد است. پراکسی ها می توانند کاراکترهای غیرقانونی یا رشته های خیلی طولانی را مشخص و مسدود کنند. بعلاوه، پراکسی ها تمام اعمال فیلترهای ذکرشده را انجام می دهند. بدلیل تمام این مزیتها، پراکسی ها بعنوان یکی از امن ترین روشهای عبور ترافیک شناخته می شوند. آنها در پردازش ترافیک از فایروالها کندتر هستند زیرا کل بسته ها را پیمایش می کنند. بهرحال «کندتر» بودن یک عبارت نسبی است.

  آیا واقعاً کند است؟ کارایی پراکسی بمراتب سریعتر از کارایی اتصال اینترنت کاربران خانگی و سازمانهاست. معمولاً خود اتصال اینترنت گلوگاه سرعت هر شبکه ای است. پراکسی ها باعث کندی سرعت ترافیک در تست های آزمایشگاهی می شوند اما باعث کندی سرعت دریافت کاربران نمی شوند

 در مقایسه فایروال‌ها، ما مفهومی از پراکسی ارائه می‌دهیم و پراکسی را از فیلترکننده بسته‌ها متمایز می‌کنیم. می‌توانیم در اینجا مزایای پراکسی‌ها بعنوان ابزاری برای امنیت را لیست کنیم:

• با مسدود کردن روش‌های معمول مورد استفاده در حمله‌ها، هک‌کردن شبکه شما را مشکل‌تر می‌کنند.
• با پنهان کردن جزئیات سرورهای شبکه شما از اینترنت عمومی، هک‌کردن شبکه شما را مشکل‌تر می‌کنند.
• با جلوگیری از ورود محتویات ناخواسته و نامناسب به شبکه شما، استفاده از پهنای باند شبکه را بهبود می‌بخشند.
• با ممانعت از یک هکر برای استفاده از شبکه شما بعنوان نقطه‌ شروعی برای حمله دیگر، از میزان این نوع مشارکت می‌کاهند.
• با فراهم‌آوردن ابزار و پیش‌فرض‌هایی برای مدیر شبکه شما که می‌توانند بطور گسترده‌ای استفاده شوند، می‌توانند مدیریت شبکه شما را آسان سازند.

  بطور مختصر می‌توان این مزایا را اینگونه بیان کرد؛ پراکسی‌ها به شما کمک می‌کنند که شبکه‌تان را با امنیت بیشتر، موثرتر و اقتصادی‌تر مورد استفاده قرار دهید. بهرحال در ارزیابی یک فایروال، این مزایا به فواید اساسی تبدیل می‌شوند که توجه جدی را می‌طلبند.

برخی انواع پراکسی

  تا کنون به پراکسی بصورت یک کلاس عمومی تکنولوژی پرداختیم. در واقع، انواع مختلف پراکسی وجود دارد که هرکدام با نوع متفاوتی از ترافیک اینترنت سروکار دارند. در بخش بعد به چند نوع آن اشاره می‌کنیم و شرح می‌دهیم که هرکدام در مقابل چه نوع حمله‌ای مقاومت می‌کند.

  البته پراکسی‌ها تنظیمات و ویژگی‌های زیادی دارند. ترکیب پراکسی‌ها و سایر ابزار مدیریت فایروال‌ها به مدیران شبکه شما قدرت کنترل امنیت شبکه تا بیشترین جزئیات را می‌دهد. در ادامه به پراکسی‌های زیر اشاره خواهیم کرد:

·   SMTP Proxy

·   HTTP Proxy

·   FTP Proxy

·   DNS Proxy

SMTP Proxy

  ‌پراکسی SMTP (Simple Mail Transport Protocol) محتویات ایمیل‌های وارد شونده و خارج‌شونده را برای محافظت از شبکه شما در مقابل خطر بررسی می‌کند. بعضی از تواناییهای آن اینها هستند:

• مشخص کردن بیشترین تعداد دریافت‌کنندگان پیام: این اولین سطح دفاع علیه اسپم (هرزنامه) است که اغلب به صدها یا حتی هزاران دریافت‌کننده ارسال می‌شود.
• مشخص کردن بزرگترین اندازه پیام: این به سرور ایمیل کمک می‌کند تا از بار اضافی و حملات بمباران توسط ایمیل جلوگیری کند و با این ترتیب می‌توانید به درستی از پهنای باند و منابع سرور استفاده کنید.
• اجازه دادن به کاراکترهای مشخص در آدرسهای ایمیل آنطور که در استانداردهای اینترنت پذیرفته شده است: چنانچه قبلاً اشاره شد، بعضی حمله‌ها بستگی به ارسال کاراکترهای غیرقانونی در آدرسها دارد. پراکسی می‌تواند طوری تنظیم شود که بجز به کاراکترهای مناسب به بقیه اجازه عبور ندهد.
• فیلترکردن محتوا برای جلوگیری از انواعی محتویات اجرایی: معمول‌ترین روش ارسال ویروس، کرم و اسب تروا فرستادن آنها در پیوست‌های به ظاهر بی‌ضرر ایمیل است. پراکسی SMTP می‌تواند این حمله‌ها را در یک ایمیل از طریق نام و نوع، مشخص و جلوگیری کند، تا آنها هرگز به شبکه شما وارد نشوند.
• فیلترکردن الگوهای آدرس برای ایمیل‌های مقبول\مردود: هر ایمیل شامل آدرسی است که نشان‌دهنده منبع آن است. اگر یک آدرس مشخص شبکه شما را با تعداد بیشماری از ایمیل مورد حمله قرار دهد، پراکسی می‌تواند هر چیزی از آن آدرس اینترنتی را محدود کند. در بسیاری موارد، پراکسی می‌تواند تشخیص دهد چه موقع یک هکر آدرس خود را جعل کرده است. از آنجا که پنهان کردن آدرس بازگشت تنها دلایل خصمانه دارد، پراکسی می‌تواند طوری تنظیم شود که بطور خودکار ایمیل جعلی را مسدود کند.
• فیلترکردن Headerهای ایمیل: ‌Headerها شامل دیتای انتقال مانند اینکه ایمیل از طرف کیست، برای کیست و غیره هستند. هکرها راه‌های زیادی برای دستکاری اطلاعات Header برای حمله به سرورهای ایمیل یافته‌اند. پراکسی مطمئن می‌شود که Headerها با پروتکل‌های اینترنتی صحیح تناسب دارند و ایمیل‌های دربردارنده headerهای تغییرشکل‌داده را مردود می‌کنند. پراکسی با اعمال سختگیرانه استانداردهای ایمیل نرمال، می‌تواند برخی حمله‌های آتی را نیز مسدود کند.
• تغییردادن یا پنهان‌کردن نامهای دامنه و IDهای پیام‌ها: ایمیل‌هایی که شما می‌فرستید نیز مانند آنهایی که دریافت می‌کنید، دربردارنده دیتای header هستند. این دیتا بیش از آنچه شما می‌خواهید دیگران درباره امور داخلی شبکه شما بدانند، اطلاعات دربردارند. پراکسی SMTP می‌تواند بعضی از این اطلاعات را پنهان کند یا تغییر دهد تا شبکه شما اطلاعات کمی در اختیار هکرهایی قرار دهد که برای وارد شدن به شبکه شما دنبال سرنخ می‌گردند.

HTTP Proxy

  این پراکسی بر ترافیک داخل شونده و خارج شونده از شبکه شما که توسط کاربرانتان برای دسترسی به World Wide Web ایجاد شده،  نظارت می کند. این پراکسی برای مراقبت از کلاینت های وب شما و سایر برنامه ها که به دسترسی به وب از طریق اینترنت متکی هستند و نیز حملات برپایه HTML، محتوا را فیلتر می کند. بعضی از قابلیتهای آن اینها هستند:

• برداشتن اطلاعات اتصال کلاینت: این پراکسی می تواند آن قسمت از دیتای header  را که نسخه سیستم عامل، نام و نسخه مرورگر، حتی آخرین صفحه وب دیده شده را فاش می کند، بردارد. در بعضی موارد، این اطلاعات حساس است، بنابراین چرا فاش شوند؟
• تحمیل تابعیت کامل از استانداردهای مقررشده برای ترافیک وب: در بسیاری از حمله ها، هکرها بسته های تغییرشکل داده شده را ارسال می کنند که باعث دستکاری عناصر دیگر صفحه وب می شوند، یا بصورتی دیگر با استفاده از رویکردی که ایجادکنندگان مرورگر پیش بینی نمی کردند، وارد می شوند. پراکسی HTTP این اطلاعات بی معنی را نمی پذیرد. ترافیک وب باید از استانداردهای وب رسمی پیروی کند، وگرنه پراکسی ارتباط را قطع می کند.
• فیلترکردن محتوای از نوع MIME : الگوهای MIME به مرورگر وب کمک می کنند تا بداند چگونه محتوا را تفسیر کند تا با یک تصویرگرافیکی بصورت یک گرافیک رفتار شود، یا .wav فایل بعنوان صوت پخش شود، متن نمایش داده شود و غیره. بسیاری حمله های وب بسته هایی هستند که در مورد الگوی MIME خود دروغ می گویند یا الگوی آن را مشخص نمی کنند. پراکسی HTTP این فعالیت مشکوک را تشخیص می دهد و چنین ترافیک دیتایی را متوقف می کند.
• فیلترکردن کنترلهای Java و ActiveX: برنامه نویسان از Java و ActiveX برای ایجاد برنامه های کوچک بهره می گیرند تا در درون یک مرورگر وب اجراء شوند (مثلاً اگر فردی یک صفحه وب مربوط به امور جنسی را مشاهده می کند، یک اسکریپت ActiveX روی آن صفحه می تواند بصورت خودکار آن صفحه را صفحه خانگی مرورگر آن فرد نماید). پراکسی می تواند این برنامه ها را مسدود کند و  به این ترتیب جلوی بسیاری از حمله ها را بگیرد.
• برداشتن کوکی ها:  پراکسی HTTP می تواند جلوی ورود تمام کوکی ها را بگیرد تا اطلاعات خصوصی شبکه شما را حفظ کند.
• برداشتن Headerهای ناشناس:  پراکسی HTTP ، از headerهای HTTP که از استاندارد پیروی نمی کنند، ممانعت بعمل می آورد. یعنی که، بجای مجبور بودن به تشخیص حمله های برپایه علائمشان، پراکسی براحتی ترافیکی را که خارج از قاعده باشد، دور می ریزد. این رویکرد ساده از شما در مقابل تکنیک های حمله های ناشناس دفاع می کند.
• فیلترکردن محتوا: دادگاه ها مقررکرده اند که تمام کارمندان حق برخورداری از یک محیط کاری غیر خصمانه را دارند. بعضی عملیات تجاری نشان می دهد که بعضی موارد روی وب جایگاهی در شبکه های شرکت ها ندارند. پراکسی HTTP سیاست امنیتی شرکت شما را وادار می کند که توجه کند چه محتویاتی مورد پذیرش در محیط کاریتان است و چه هنگام استفاده نامناسب از اینترنت در یک محیط کاری باعث کاستن از بازده کاری می شود. بعلاوه، پراکسی HTTP می تواند سستی ناشی از فضای سایبر را کم کند. گروه های مشخصی از وب سایتها که باعث کم کردن تمرکز کارمندان از کارشان می شود، می توانند غیرقابل دسترس شوند.

FTP Proxy  

  بسیاری از سازمان ها از اینترنت برای انتقال فایل های دیتای بزرگ از جایی به جایی دیگر استفاده می کنند. در حالیکه فایل های کوچک تر می توانند بعنوان پیوست های ایمیل منتقل شوند، فایل های بزرگ تر توسط FTP (File Transfer Protocol) فرستاده می شوند. بدلیل اینکه سرورهای FTP فضایی را برای ذخیره فایل ها آماده می کنند، هکرها علاقه زیادی به دسترسی به این سرورها دارند. پراکسی FTP معمولاً این امکانات را دارد:

• محدودکردن ارتباطات از بیرون به «فقط خواندنی»: این عمل به شما اجازه می دهد که فایل ها را در دسترس عموم قرار دهید، بدون اینکه توانایی نوشتن فایل روی سرورتان را بدهید.
• محدود کردن ارتباطات به بیرون به «فقط خواندنی»:   این عمل از نوشتن فایل های محرمانه شرکت به سرورهای FTP خارج از شبکه داخلی توسط کاربران جلوگیری می کند.
• مشخص کردن زمانی ثانیه های انقضای زمانی: این عمل به سرور شما اجازه می دهد که قبل از حالت تعلیق و یا Idle request  ارتباط را قطع کند.
• ازکارانداختن فرمان FTP SITE : این از حمله هایی جلوگیری می کند که طی آن هکر فضایی از سرور شما را تسخیر می کند تا با استفاده از سیستم شما حمله بعدی خودش را پایه ریزی می کند  
   

DNS Proxy

  DNS (Domain Name Server) شاید به اندازه HTTP  یا SMTP شناخته شده نیست، اما چیزی است که به شما این امکان را می دهد که نامی را مانند http://www.tcsh.ir  در مرورگر وب خود تایپ کنید و وارد این سایت شوید – بدون توجه به اینکه از کجای دنیا به اینترنت متصل شده اید. بمنظور تعیین موقعیت و نمایش منابعی که شما از اینترنت درخواست می کنید، DNS نام های دامنه هایی را که می توانیم براحتی بخاطر بسپاریم به آدرس IP هایی که کامپیوترها قادر به درک آن هستند،  تبدیل می کند. در اصل این یک پایگاه داده است که در تمام اینترنت توزیع شده است و توسط نام  دامنه ها فهرست شده است.

  بهرحال، این حقیقت که این سرورها در تمام دنیا با مشغولیت زیاد در حال پاسخ دادن به تقاضاها برای صفحات وب هستند، به هکرها امکان تعامل و ارسال دیتا به این سرورها را برای درگیرکردن آنها می دهد. حمله های برپایه DNS هنوز خیلی شناخته شده نیستند، زیرا به سطحی از پیچیدگی فنی نیاز دارند که بیشتر هکرها نمی توانند به آن برسند. بهرحال، بعضی تکنیک های هک که میشناسیم باعث می شوند هکرها کنترل کامل را بدست گیرند. بعضی قابلیت های پراکسی DNS می تواند موارد زیر باشد:

• تضمین انطباق پروتکلی: یک کلاس تکنیکی بالای اکسپلویت می تواند لایه Transport را که تقاضاها و پاسخ های DNS  را انتقال می دهد به یک ابزار خطرناک تبدیل کند. این نوع از حمله ها بسته هایی تغییرشکل داده شده بمنظور انتقال کد آسیب رسان ایجاد می کنند. پراکسی DNS، headerهای بسته های DNS را بررسی می کند و بسته هایی را که بصورت ناصحیح ساخته شده اند دور می ریزد و به این ترتیب جلوی بسیاری از انواع سوء استفاده را می گیرد.
• فیلترکردن محتوای headerها بصورت گزینشی: DNS در سال ۱۹۸۴ ایجاد شده و از آن موقع بهبود یافته است. بعضی از حمله های DNS بر ویژگی هایی تکیه می کنند که هنوز تایید نشده اند. پراکسی DNS می تواند محتوای header تقاضاهای DNS  را بررسی کند و تقاضاهایی را که کلاس، نوع یا طول header غیرعادی دارند، مسدود کند.